Hoán dụ và cách giải thích tác dụng

Kiến thức cần nhớ

Hoán dụ dùng tên một sự vật, hiện tượng để gọi một sự vật, hiện tượng khác có quan hệ gần gũi với nó. Có thể lấy bộ phận chỉ toàn thể, trang phục chỉ người mặc, vật chứa chỉ người hoặc vật ở bên trong. Khi giải thích, cần nói rõ từ ngữ nào được dùng, điều thực sự được nói tới và quan hệ giữa chúng. Ẩn dụ dựa trên nét tương đồng, còn hoán dụ dựa trên quan hệ gần gũi, gắn bó. Sau khi nhận diện, cần giải thích cách gọi làm nổi bật điều gì trong ngữ cảnh.

Ví dụ: gọi người qua trang phục

Câu minh hoạ do BTVN biên soạn: “Những áo xanh tình nguyện đang nhặt rác trên bãi biển.” “Áo xanh” chỉ những người tình nguyện mặc áo xanh, không phải chiếc áo tự nhặt rác. Trang phục gắn với người mặc nên là cơ sở hoán dụ. Cách gọi làm nổi bật hình ảnh chung của nhóm tình nguyện trong hoạt động. So sánh với “Ngọn lửa hi vọng được thắp lên”: ngọn lửa và hi vọng được liên tưởng nhờ ánh sáng, sự ấm áp và sức khơi dậy. Đó là cơ sở tương đồng của ẩn dụ, không phải quan hệ trang phục–người mặc.

Củng cố kiến thức

Trong câu minh hoạ, “áo xanh” thực sự chỉ đối tượng nào?

ANhững chiếc áo đặt trên cát.BNhững người tình nguyện mặc áo xanh.CMàu nước biển.DDụng cụ nhặt rác.

Củng cố kiến thức

Quan hệ làm cơ sở cho hoán dụ “áo xanh” ở câu trên là gì?

AHai sự vật cùng có hình tròn.BHai sự vật cùng phát sáng.CHai hoạt động có cùng âm thanh.DTrang phục gắn với người mặc.