Từ cảnh hoang sơ đến cảm giác thân thuộc
Trong Hang Én, thiên nhiên rộng lớn, nguyên sơ nhưng không chỉ hiện lên xa lạ. Cách người kể nhìn đàn én, đá, dòng sông, ánh sáng còn gợi sự thân thuộc và cảm giác được thiên nhiên nâng đỡ.
Tình cảm ấy cần được giải thích qua chi tiết: cách gọi loài én, hình ảnh cái tổ, âm thanh ban đêm và sinh hoạt trong nắng sớm. Không lấy một từ như đẹp, bình yên thay cho cả phần phân tích.
Ví dụ: những chi tiết nối người với thiên nhiên
Theo bản SGK, én sống đông trong hang, không sợ nhóm du khách. Người kể gọi chúng theo cách gọi thành viên gia đình: bố mẹ, anh chị; tả chim non, chim ngủ nướng, chim tò mò, thản nhiên. Nhân hoá khiến đàn én gần gũi như một cộng đồng nhỏ. Chi tiết én ăn cơm trong lòng tay người kể càng cho thấy sự thân thuộc trong trải nghiệm ấy.
Hang được so sánh với cái tổ lớn, an toàn mà Mẹ Thiên Nhiên ban tặng. Cái tổ gợi nơi trú ngụ, thiên nhiên được cảm nhận như mẹ nâng đỡ bằng nước, không khí, ánh sáng. Những mảng đá còn “sống” gợi quá trình tự nhiên tiếp tục tạo tác, làm người kể ngạc nhiên và trân trọng chiều sâu thời gian.
Ban đêm, người kể nghe tiếng chim, tiếng nước; sáng ra, nắng chiếu xuống, mọi người rửa mặt và hít thở không khí mát. Thiếu tiện nghi thường ngày, họ vẫn cảm thấy được sống gần thiên nhiên. Các chi tiết truyền niềm yêu mến, biết ơn, không có nghĩa mọi chuyến đi hang đều không có hiểm nguy.
Củng cố kiến thức
Gọi én bố mẹ, anh chị và tả én ngủ nướng, tò mò chủ yếu giúp người đọc cảm nhận điều gì?
Đúng: cách gọi, cách tả của con người tạo cảm giác gần gũi.
Các từ này gợi đời sống, tình cảm chứ không chỉ số lượng.
Ngủ nướng, tò mò tạo vẻ thân thuộc, không chủ yếu gợi sợ hãi.
Đoạn không nói người kể đã nuôi đàn én từ trước.
Lời giải
Đáp án A. Tên gọi trong gia đình và nét sinh hoạt của con người được dùng để tả én, tạo nhân hoá. Người đọc thấy đàn én sống gần gũi, thân thuộc; không có căn cứ biến chúng thành đàn chim từng được người kể nuôi.
Củng cố kiến thức
Hình ảnh cái tổ lớn, Mẹ Thiên Nhiên cùng nước, không khí, ánh sáng trong hang gợi cách cảm nhận nào?
Cái tổ, Mẹ Thiên Nhiên gợi sự nâng đỡ, không chỉ lạnh lẽo.
Hình ảnh cái tổ là so sánh, không nói du khách xây hang.
Đúng: nước, không khí, ánh sáng làm rõ sự nâng đỡ.
Cảm giác được thiên nhiên nâng đỡ dẫn tới trân trọng, không phủ nhận bảo vệ.
Lời giải
Đáp án C. Cái tổ gợi nơi trú ngụ; gọi thiên nhiên là mẹ gợi sự che chở, nuôi dưỡng. Nước, không khí, ánh sáng là những điều cụ thể thiên nhiên đem lại. Các chi tiết cùng thể hiện tình yêu và lòng biết ơn của người kể.