Hai loại khác biệt: từ trải nghiệm đến bàn luận

Trong trải nghiệm được kể, người viết cũng chọn vẻ ngoài khác thường, giống hướng lựa chọn của nhiều học sinh. Cách ấy dễ thực hiện. J lại chọn một cách ít người làm: cư xử chững chạc, lễ phép và nghiêm túc trong giờ học. Từ sự đối chiếu, người viết nhận ra: muốn tạo khác biệt có ý nghĩa cần suy nghĩ về giá trị của việc làm, chứ không chỉ tìm cách để người khác chú ý. Câu chuyện giúp nhận xét không trở thành lời khuyên chung chung; người đọc thấy cụ thể hai cách lựa chọn và tác động của chúng. Vì mục đích chính là bàn về giá trị của sự khác biệt, văn bản thuộc loại nghị luận. Phần kể trải nghiệm phục vụ lập luận, không làm mất mục đích ấy. Khi đánh giá ý kiến, cần đọc trong hoàn cảnh của câu chuyện, không biến nó thành quy tắc chê mọi vẻ ngoài khác lạ.