Kiến thức cần nhớ
Cụm động từ có động từ làm trung tâm cùng những từ ngữ bổ sung về thời gian, sự tiếp diễn, đối tượng hoặc nơi chốn của hoạt động. Cụm tính từ có tính từ làm trung tâm cùng phần bổ sung về mức độ, phạm vi hoặc thời gian của đặc điểm.
Để xác định loại cụm, cần tìm từ trung tâm, không chỉ nhìn từ đầu tiên. Khi dùng các cụm này làm vị ngữ, câu có thể diễn đạt hoạt động hoặc đặc điểm rõ hơn. Phần thêm vào phải phù hợp với ngữ cảnh.
Ví dụ: tìm trung tâm và phần bổ sung
Các câu minh hoạ do BTVN biên soạn:
“Lan đọc.” → “Lan đang đọc cuốn truyện mới.” Vị ngữ mới là cụm động từ “đang đọc cuốn truyện mới”, có động từ trung tâm “đọc”. “Đang” cho biết hoạt động đang diễn ra; “cuốn truyện mới” cho biết đối tượng của việc đọc.
“Thư viện yên tĩnh.” → “Thư viện rất yên tĩnh.” Vị ngữ mới là cụm tính từ “rất yên tĩnh”, có tính từ trung tâm “yên tĩnh”. “Rất” bổ sung mức độ của đặc điểm.
So sánh hai câu trước và sau giúp thấy việc mở rộng đã thêm thông tin nào. Không nên chỉ kết luận “câu sau dài hơn”, vì đó chưa phải tác dụng về nghĩa.
Củng cố kiến thức
Từ trung tâm của cụm “đang đọc cuốn truyện mới” là gì?
Đúng: động từ này nêu hoạt động chính.
Từ này bổ sung sự tiếp diễn của hoạt động.
Từ này thuộc phần chỉ đối tượng đọc.
Từ này bổ sung đặc điểm của truyện.
Lời giải
Đáp án A. Cụm nêu hoạt động đọc; phần trước và sau bổ sung cho động từ ấy. Vì vậy “đọc” là trung tâm và toàn cụm là cụm động từ.
Củng cố kiến thức
Trong câu “Thư viện rất yên tĩnh”, từ “rất” bổ sung ý nghĩa nào?
Câu không có hoạt động đọc.
Thư viện là đối tượng được nói tới; “rất” không chỉ nơi chốn.
Đúng: “rất” làm rõ mức độ của tính từ trung tâm.
Từ này không gọi tên sách.
Lời giải
Đáp án C. Tính từ trung tâm là “yên tĩnh”. Từ “rất” đứng trước bổ sung mức độ, làm vị ngữ cụ thể hơn về đặc điểm thư viện.