Tình yêu thiên nhiên thay đổi thế nào?
Con chào mào của Mai Văn Phấn gợi vẻ đẹp của một con chim qua màu sắc, tiếng hót và không gian cây cao. Từ hình ảnh ấy, bài thơ theo dõi sự thay đổi trong suy nghĩ của nhân vật “tôi”.
Khi đọc, cần nối việc muốn giữ con chim với hai dòng cuối: chim không cần bay về mà tiếng hót vẫn được nghe rất rõ. Sự thay đổi giúp hiểu rằng yêu vẻ đẹp không nhất thiết là giữ vẻ đẹp ấy làm của riêng.
Từ chiếc lồng trong ý nghĩ đến tiếng hót trong tâm trí
Chi tiết được tóm lược từ bài thơ trong SGK:
Con chào mào có đốm trắng, mũ đỏ, hót trên cây cao chót vót. Nhân vật “tôi” vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ vì sợ chim bay. Nhưng chim cất cánh; “tôi” hình dung không gian nắng, gió, cây xanh và thức ăn, nước trong lành dành cho chim. Cuối bài, chim không cần trở lại mà tiếng hót vẫn được nghe rõ.
| Hình ảnh, suy nghĩ nối tiếp | Mạch cảm xúc |
| --- | --- |
| Vẽ lồng trong ý nghĩ, sợ chim bay. | Say mê vẻ đẹp nhưng muốn giữ chim cho riêng mình. |
| Hình dung chim ăn, uống giữa thiên nhiên. | Dần nghĩ tới cuộc sống tự nhiên, tự do của chim. |
| Không cần chim bay về, vẫn nghe rõ tiếng hót. | Vẻ đẹp được lưu trong tâm trí; tình yêu không còn là mong muốn chiếm giữ. |
Dòng mô phỏng tiếng hót xuất hiện hai lần, khiến âm thanh trở lại trong mạch thơ. Lần đầu gắn với con chim trên cây; lần sau nối với sự hình dung và những cảm xúc đã thay đổi.
“Chiếc lồng” ở đây được vẽ trong ý nghĩ, không phải một cái lồng đã được làm để bắt chim. Cũng không nên hiểu hai dòng cuối như chim đã bị nhốt ở nhà: đó là tiếng hót còn vang rõ trong tâm trí của một người biết trân trọng tự do.
Củng cố kiến thức
Bài thơ cho biết “tôi” vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ vì sợ chim bay. Cách đọc nào giữ đúng chi tiết ấy?
Từ “trong ý nghĩ” không cho phép thêm việc bắt, nhốt đã xảy ra.
Đúng: phân biệt mong muốn với hành động thực đã làm.
Không có việc mang chim vào nhà trong phần tóm lược.
Sợ chim bay cho thấy muốn giữ, không phải xua đi vì ghét tiếng hót.
Lời giải
Đáp án B. Chiếc lồng được hình dung trong ý nghĩ biểu hiện mong muốn giữ con chim, giữ vẻ đẹp. Bài chưa kể việc tạo lồng thật hay bắt chim. A, C chuyển suy nghĩ thành sự việc đã xảy ra; D nói ngược cảm xúc say mê tiếng hót.
Củng cố kiến thức
Cuối bài, chim không cần bay về mà “tôi” vẫn nghe tiếng hót rất rõ. Nhận xét nào phù hợp với mạch cảm xúc?
Mạch cuối không đòi chim trở lại hay bị giam giữ.
Vẫn nghe rất rõ cho thấy tiếng hót được lưu trong tâm trí.
Bài nhấn mạnh không cần chim bay về.
Đúng: kết nối được tiếng hót còn vang với sự thay đổi trong tình yêu thiên nhiên.
Lời giải
Đáp án D. Nhân vật đã đi từ sợ chim bay tới không cần chim trở lại. Tiếng hót vẫn rõ vì vẻ đẹp được giữ trong tâm trí, không nhất thiết bằng việc chiếm giữ con chim. A, C quay lại mong muốn giữ chim; B phủ nhận cảm nhận được nêu ở cuối.