Câu chuyện đặc biệt về sự ra đời của thế giới
Chuyện cổ tích về loài người của Xuân Quỳnh kể bằng thơ: trẻ con ra đời trước, rồi thiên nhiên, người thân và trường lớp lần lượt xuất hiện để đáp ứng nhu cầu của trẻ. Đây là cách tưởng tượng mang màu sắc cổ tích, qua đó bộc lộ tình yêu thương dành cho trẻ thơ.
Khi đọc, cần theo dõi mỗi sự vật, mỗi người xuất hiện vì điều gì và đem lại gì cho trẻ. Cách kể ấy đặt trẻ vào vị trí trung tâm: thế giới trở nên có ánh sáng, màu sắc, tình yêu thương và hiểu biết để trẻ lớn lên.
Từ sự xuất hiện đến ý nghĩa
Các chi tiết được tóm lược từ bài thơ trong SGK:
Ban đầu, thế giới chỉ có trẻ con, còn tối tăm và trống trải. Sau đó, mặt trời đem ánh sáng, cây hoa đem màu sắc, chim đem tiếng hót; sông biển, đường đi và mây che nắng cũng xuất hiện. Mỗi điều được kể đều gắn với một nhu cầu hoặc niềm vui của trẻ.
| Những người xuất hiện | Điều đem đến cho trẻ trong lời thơ |
| --- | --- |
| Mẹ | Sự chăm sóc, tình yêu và lời ru với nhiều hình ảnh thân thuộc. |
| Bà | Những chuyện cổ về người hiền, kẻ ác, nuôi dưỡng trí tưởng tượng và nhận thức về cách sống. |
| Bố | Lời dạy để trẻ biết suy nghĩ, hiểu thiên nhiên và cuộc sống. |
| Thầy giáo, trường lớp | Chữ viết, bài học, một nơi để tiếp tục học hỏi và trưởng thành. |
Mẹ, bà, bố đem tới những điều khác nhau nhưng cùng hướng về sự lớn lên của trẻ. Sự chăm sóc không chỉ nuôi lớn cơ thể; lời ru, chuyện cổ và tri thức còn bồi đắp tâm hồn.
Như vậy, cách kể trẻ con sinh ra trước không nhằm giải thích nguồn gốc loài người theo khoa học. Nó làm nổi bật một điều nhân văn: trẻ cần được yêu thương, chăm sóc, dạy dỗ; đồng thời những tình cảm ấy khiến mái ấm và thế giới tuổi thơ trở nên tốt đẹp.
Củng cố kiến thức
Theo câu chuyện tưởng tượng trong bài thơ, trẻ con xuất hiện trước; mặt trời giúp trẻ nhìn rõ, chim đem tiếng hót, mẹ đem tình yêu và lời ru. Cách sắp xếp này làm nổi bật điều gì?
Các chi tiết nhấn mạnh sự nâng đỡ, chăm sóc dành cho trẻ.
Mặt trời và tiếng chim đều được kể gắn với nhu cầu của trẻ.
Đúng: trẻ là trung tâm trong cách tưởng tượng của nhà thơ.
Đề nêu trẻ xuất hiện trước, không phải trường học.
Lời giải
Đáp án C. Ánh sáng, âm thanh, tình yêu và lời ru đều được kể trong mối liên hệ với trẻ. Vì vậy, trình tự tưởng tượng làm nổi bật thế giới được tạo nên để trẻ nhìn, nghe, vui sống và lớn lên. Đây là ý nghĩa của cách kể trong thơ, không phải một bản giải thích khoa học.
Củng cố kiến thức
Trong bài thơ, bà kể cho trẻ chuyện cô Tấm ở hiền và Lý Thông ở ác. Nhận xét nào giải thích ý nghĩa của những chi tiết này?
Đúng: phẩm chất của nhân vật cổ tích gắn với lời nhắc về cách sống.
Tên nhân vật đi cùng phẩm chất, không chỉ là thông tin để thuộc lòng.
Chi tiết đã cho không nói về đo đạc hay phép tính.
Bài thơ vẫn có sự chăm sóc, dạy dỗ của những người khác.
Lời giải
Đáp án A. Cô Tấm được nhắc cùng sự hiền lành, Lý Thông cùng sự độc ác. Hai phẩm chất đối lập làm chuyện cổ thành một cách giúp trẻ hiểu cách sống. Việc ghi tên nhân vật chưa giải thích hết ý nghĩa; các kết luận về đo đạc hoặc bỏ qua người thân không có căn cứ.