Từ tre đến vẻ đẹp con người
Trong Cây tre Việt Nam, tre được miêu tả bằng những từ gợi phẩm chất người: ngay thẳng, chung thuỷ, can đảm, bất khuất. Cùng những việc tre góp cho cuộc sống, cách diễn tả ấy khiến tre trở thành hình ảnh tượng trưng cho vẻ đẹp của con người Việt Nam.
Đọc nhân hoá và điệp ngữ cần nói rõ từ nào được dùng, hình ảnh nào được nhấn và tình cảm được thể hiện. Không chỉ gọi tên biện pháp rồi kết luận chung “làm câu hay hơn”.
Đọc lời ca ngợi cùng niềm tin vào tương lai
Chi tiết được tóm lược từ Cây tre Việt Nam của Thép Mới:
Trong đoạn chống giặc, tre được nói như người biết xung phong, bảo vệ, hi sinh. Việc gắn hành động và phẩm chất người với tre là nhân hoá, làm tre hiện lên như người đồng hành can đảm. Ngoài đời, người dùng gậy, chông tre để chiến đấu; văn bản ca ngợi bằng cách diễn tả giàu hình ảnh.
Câu về bảo vệ quê hương lặp từ “giữ” khi nói đến làng, nước, mái nhà, đồng lúa. Sự lặp nối các điều cần bảo vệ, nhấn đóng góp của tre và tình cảm trân trọng đối với tre. Những mái nhà, đồng lúa cũng gợi cuộc sống thân thuộc được giữ gìn.
Ở đoạn cuối, tác giả hình dung sắt thép có thể nhiều hơn tre, nhưng bóng mát, âm nhạc, trò chơi và hình ảnh tre vẫn còn gắn với con người. Có thể nhìn mạch ý:
| Điều thay đổi | Điều vẫn được khẳng định |
| --- | --- |
| Đồ dùng, vật liệu và công việc thay đổi khi cuộc sống phát triển. | Tre vẫn gắn với tình cảm, văn hoá và những phẩm chất được trân trọng. |
Như vậy, thay đổi công dụng không đồng nghĩa mất mọi giá trị. Cách tả tre ngay thẳng, chung thuỷ, can đảm nối hình ảnh một loài cây với vẻ đẹp tinh thần của dân tộc; đó là ý nghĩa biểu tượng của tre.
Củng cố kiến thức
Văn bản dùng những hành động xung phong, bảo vệ, hi sinh để nói về tre. Nhận xét nào xác định đúng biện pháp và tác dụng của cách diễn tả ấy?
Đúng: hành động, phẩm chất người làm tre hiện lên gần gũi và can đảm.
Phần đang xét là hành động, phẩm chất được gắn cho tre, không chỉ đổi tên.
Các hành động được tóm lược không phải những vế so sánh có từ “như”.
Đề nhấn tre được gắn hành động của người, không phải chỉ âm lặp.
Lời giải
Đáp án A. Xung phong, bảo vệ, hi sinh là những hành động được diễn tả như của một người chiến đấu. Gắn chúng với tre là nhân hoá, góp phần ca ngợi sự đồng hành và lòng can đảm. Không đọc như cái cây tự chiến đấu ngoài đời; B, C, D chưa xác định đúng cách diễn tả đang xét.
Củng cố kiến thức
Tác giả hình dung sắt thép nhiều hơn tre nhưng vẫn nói tre gắn với bóng mát, âm nhạc, trò chơi và con người. Cách hiểu nào phù hợp?
Văn bản vẫn khẳng định sự gắn bó, không xoá mọi giá trị.
Đúng: xét được cả thay đổi vật chất và sự tiếp nối tinh thần.
Văn bản hình dung vật liệu mới nhiều hơn, không cấm sự phát triển.
Bóng mát, âm nhạc, trò chơi cho thấy có giá trị ngoài công dụng đồ dùng.
Lời giải
Đáp án B. Tác giả không phủ nhận sự đổi thay mà khẳng định tre còn gắn với hạnh phúc, niềm vui và văn hoá. Phân biệt công dụng vật chất với ý nghĩa tinh thần giúp hiểu niềm tin ở đoạn cuối. A xoá điều được giữ; C phủ nhận đổi thay; D thu hẹp ý nghĩa của tre.