Bài thơ khuyên điều gì, bằng cách nói nào?
Bắt nạt của Nguyễn Thế Hoàng Linh nói về một thói xấu trong cách ứng xử. Người cất lời trong bài thơ xưng “tớ”, thẳng thắn phản đối việc bắt nạt nhưng trò chuyện gần gũi, không chỉ đưa ra những lời lên án nặng nề.
Muốn hiểu thái độ và giọng thơ, cần đọc cả lời nhắc chống bắt nạt lẫn cách bài thơ nói với người nhút nhát, người đang bắt nạt. Cùng một lời khuyên, cách xưng hô, hình ảnh và sự lặp lại có thể khiến lời thơ trở nên dễ nhớ, dễ tiếp nhận.
Đọc thái độ qua lời thơ
Nội dung các chi tiết dưới đây được tóm lược từ bài thơ trong SGK:
| Cách bài thơ nói | Ý nghĩa |
| --- | --- |
| Nhiều lần nhắc “đừng bắt nạt”; lời nhắc mở rộng tới người lớn, trẻ nhỏ, con vật và cây cối. | Phản đối dứt khoát hành vi bắt nạt, không chỉ với một đối tượng. |
| Ví người nhút nhát với thỏ non, bày tỏ sự yêu mến và sẵn lòng bênh vực. | Tôn trọng người yếu thế; nhút nhát không phải lí do để bị coi thường. |
| Gợi chuyện học hát, nhảy múa, thử ăn mù tạt và dùng những cách nói ngộ nghĩnh. | Hướng sự chú ý tới những việc khác, tạo giọng trò chuyện hồn nhiên, hóm hỉnh. |
Lời nhắc chống bắt nạt được lặp lại là điểm nhấn của bài thơ. Việc lặp có dụng ý một từ ngữ hoặc cụm từ như thế được gọi là điệp ngữ. Ở đây, điệp ngữ vừa làm rõ thái độ không chấp nhận hành vi ấy, vừa giúp lời khuyên dễ ghi nhớ.
Giọng hóm hỉnh không có nghĩa bài thơ xem nhẹ nỗi đau của người bị bắt nạt. Người cất lời vẫn bênh vực người nhút nhát và phản đối thói xấu. Cách nói gần gũi giúp lời khuyên bớt khô cứng, đồng thời mở ra khả năng người đang bắt nạt nhận ra và thay đổi hành vi.
Củng cố kiến thức
Bài thơ nhiều lần nhắc “đừng bắt nạt”, ví người nhút nhát với thỏ non và bày tỏ sự yêu mến. Nhận xét nào phù hợp với những chi tiết ấy?
Đúng: lời nhắc và hình ảnh thể hiện sự phản đối, yêu mến và bênh vực.
Chi tiết không đưa ra lời khuyên tránh kết bạn.
Lời nhắc mở rộng tới nhiều đối tượng, không chỉ trẻ nhỏ.
Hình ảnh thỏ non đi cùng thái độ yêu mến, không phải coi thường.
Lời giải
Đáp án A. Lời nhắc lặp lại thể hiện thái độ không chấp nhận bắt nạt. Hình ảnh thỏ non cùng tình cảm yêu mến cho thấy người nhút nhát được tôn trọng, chứ không bị xem là đáng bắt nạt. Cần kết hợp hai nhóm chi tiết để hiểu cả thái độ với thói xấu và thái độ với người yếu thế.
Củng cố kiến thức
Bài thơ dùng cách xưng hô gần gũi, gợi chuyện hát, nhảy múa và ăn mù tạt nhưng vẫn nhắc không bắt nạt. Giọng hóm hỉnh trong cách nói ấy có tác dụng gì?
Bài thơ vẫn phản đối hành vi bắt nạt.
Sự hóm hỉnh không nhắm tới việc làm nhục người bị bắt nạt.
Giọng vui không xoá nội dung nghiêm túc của lời nhắc.
Đúng: cần phân biệt cách nói hóm hỉnh với thái độ tán thành thói xấu.
Lời giải
Đáp án D. Những chuyện hát, nhảy múa hay ăn mù tạt tạo cảm giác trò chuyện hồn nhiên. Tuy vậy, lời nhắc không bắt nạt vẫn được giữ rõ. Tiếng cười giúp lời khuyên dễ tiếp nhận hơn, không biến sự tổn thương thành điều đáng cổ vũ hoặc đáng chế giễu.