Tình huống khiến câu chuyện trở nên rắc rối
Bài tập làm văn, do R. Goscinny viết lời và J.-J. Sempé vẽ tranh, kể chuyện Ni-cô-la nhờ bố giúp làm bài về tình bạn. Đề yêu cầu nói về người bạn thân nhất, nhưng cậu kể tên nhiều người, còn bố khó giúp lựa chọn.
Khi ông hàng xóm Blê-đúc đến, hai người lớn tranh luận về việc giúp cậu. Cuộc trao đổi trở nên căng thẳng, không giúp bài viết tiến triển. Cuối cùng Ni-cô-la tự làm bài, viết về Ác-nhăng và được điểm cao. Trong khi đó, bố và ông hàng xóm không còn nói chuyện với nhau.
Đề viết về tình bạn đòi hỏi người viết nhớ và lựa chọn trải nghiệm của chính mình. Người khác có thể giúp hiểu yêu cầu hoặc góp ý, nhưng không thể thay thế hoàn toàn sự hiểu biết, suy nghĩ và tình cảm của người viết.
Ví dụ: đề bài cần điều gì mà người lớn khó làm thay?
Ni-cô-la kể nhiều người bạn với các đặc điểm khác nhau. Bố cần biết ai là người thân nhất để hướng dẫn, nhưng những nhận xét và kỉ niệm đó thuộc trải nghiệm của cậu. Khi bố và ông hàng xóm tranh cãi, sự giúp đỡ lại chuyển thành việc hai người lớn muốn chứng tỏ mình.
Chi tiết cậu tự viết về Ác-nhăng và được điểm cao cho thấy cậu có thể làm bài từ hiểu biết riêng. Ý nghĩa không phải mọi lời góp ý đều vô ích; vấn đề là người học cần tự nghĩ, tự chọn điều muốn nói và tự viết.
Kết thúc tạo sự đối chiếu đáng chú ý: bài văn về tình bạn được hoàn thành, nhưng quan hệ giữa hai người lớn lại rạn nứt. Chi tiết này khiến câu chuyện vừa gây cười vừa gợi suy nghĩ về cách giúp đỡ và cách cư xử.
Củng cố kiến thức
Vì sao bố khó lựa chọn người bạn thân nhất thay Ni-cô-la trong tình huống đã học?
Đề yêu cầu nói về người bạn thân nhất, nên cần lựa chọn cụ thể.
Bố không nắm thay toàn bộ trải nghiệm và tình cảm của cậu.
Cậu kể nhiều người bạn, không phải chưa có bạn.
Đúng: chính Ni-cô-la hiểu rõ điều này để lựa chọn và viết.
Lời giải
Đáp án D. Đề không chỉ yêu cầu liệt kê tên mà cần lựa chọn và nói về người thân nhất. Những kỉ niệm, cảm nhận và mức độ gắn bó là trải nghiệm của Ni-cô-la. Bố có thể góp ý về cách làm, nhưng cậu cần tự xác định điều muốn viết.
Củng cố kiến thức
Cách giúp làm bài nào phù hợp với ý nghĩa được giải thích?
Cách này thay việc suy nghĩ và viết của người học.
Đúng: góp ý hỗ trợ nhưng vẫn giữ vai trò chủ động của người viết.
Tự viết không có nghĩa là không được hỏi để hiểu yêu cầu.
Lựa chọn cần dựa trên trải nghiệm và tình cảm của người viết.
Lời giải
Đáp án B. Bài về tình bạn cần hiểu biết và cảm xúc của chính người viết. Người giúp có thể giải thích đề, gợi nhớ kỉ niệm hoặc góp ý diễn đạt; người học vẫn tự lựa chọn, triển khai và chỉnh sửa. Đây là hỗ trợ, khác với viết thay hoặc cấm mọi câu hỏi.