Ẩn dụ và điệp ngữ trong ngữ cảnh

Kiến thức cần nhớ

Ẩn dụ gọi một sự vật, hiện tượng bằng tên của sự vật, hiện tượng khác dựa trên nét tương đồng. Để hiểu ẩn dụ, cần xác định điều được nói tới và nét giống nhau làm cơ sở cho cách gọi. Điệp ngữ là sự lặp lại có dụng ý của một từ hoặc cụm từ. Cách lặp ấy có thể nhấn mạnh một ý, một cảm xúc hoặc tạo nhịp. Cần giải thích ý nghĩa của phần được lặp trong ngữ cảnh; không phải mọi sự trùng từ do diễn đạt vụng đều là điệp ngữ.

Ví dụ: giải thích cách gọi và cách lặp

Các câu minh hoạ do BTVN biên soạn: “Lời động viên ấy thắp lên một ngọn lửa hi vọng trong lòng Nam.” “Ngọn lửa” không chỉ lửa cháy thật; hình ảnh gợi niềm hi vọng được khơi dậy mạnh mẽ. Cơ sở liên tưởng là lửa đem ánh sáng, hơi ấm, còn hi vọng làm con người có thêm niềm tin. “Tôi nhớ con ngõ nhỏ, nhớ giàn hoa trước cửa, nhớ tiếng bà gọi mỗi chiều.” Từ “nhớ” được lặp ba lần, nhấn mạnh nỗi nhớ gắn với nhiều hình ảnh quen thuộc. Nhờ chỉ ra những điều được nhớ, lời giải cụ thể hơn câu nhận xét chung “tăng sức gợi cảm”.

Củng cố kiến thức

Trong câu minh hoạ về Nam, “ngọn lửa hi vọng” được hiểu phù hợp nhất là gì?

AMột đám cháy Nam đang nhìn.BMột thiết bị dùng để chiếu sáng.CNiềm hi vọng được khơi dậy, đem lại niềm tin.DMột căn phòng có lò sưởi.

Củng cố kiến thức

Việc lặp từ “nhớ” trong câu minh hoạ có tác dụng nào rõ nhất?

ANhấn mạnh nỗi nhớ nhiều hình ảnh thân thuộc.BLiệt kê những việc phải làm trong ngày.CCho biết bà đang nói trực tiếp.DXác định chính xác ba địa danh.