Quan sát nhiều nơi nhưng vẫn nhìn từ bên ngoài
Trong đoạn trích, người kể ngôi thứ ba bao quát sân đấu, khán đài, phía quan chức và đám đông. Lời kể chủ yếu ghi lại điều có thể quan sát: dáng vẻ, động tác, tiếng reo, lời nói và những trao đổi giữa các nhân vật.
Vị trí quan sát có thể thay đổi như một máy quay, nhưng điểm nhìn vẫn thiên về bên ngoài. Cần phân biệt việc chuyển từ sân đấu sang khán đài với việc tái hiện trực tiếp dòng suy nghĩ của một nhân vật.
Đặt vẻ trang trọng cạnh điều đáng cười
Người kể theo dõi vẻ lo lắng của ban tổ chức, động thái của quan chức, lời Xuân và phản ứng đám đông. Nhờ vậy, người đọc thấy nhiều bên cùng tham dự vào việc tạo ra danh tiếng “cứu quốc”.
Ở cuối cảnh, dáng vẻ được gọi là khiêm nhường lại đi cùng việc giơ nắm đấm chào mọi người. Đặt hai nét không tương xứng cạnh nhau, lời kể làm bật tiếng cười mà không cần một lời phê phán dài.
Người kể có giọng trào phúng; lời Xuân cũng gây cười, nhưng nhân vật đang tự đề cao mình chứ không chủ động chế giễu chính mình. Cần xét vai trò của mỗi tiếng nói trong toàn cảnh.
Củng cố kiến thức
Lời kể chuyển từ sân đấu sang khán đài rồi tới đám đông chủ yếu cho thấy điều gì?
Đúng: sự thay đổi nơi quan sát không tự là thay ngôi kể.
Ngôi kể vẫn thứ ba.
Quan sát nhân vật không có nghĩa trở thành nhân vật.
Đoạn phân tích nhấn mạnh các biểu hiện bên ngoài.
Lời giải
Đáp án A. Các nơi quan sát khác nhau cho thấy hành động của người thi đấu, quan chức và công chúng trong một quan hệ chung. Không có căn cứ chỉ từ việc đổi nơi quan sát để kết luận đổi ngôi kể hoặc đi vào nội tâm.
Củng cố kiến thức
Phân biệt nào đúng về giọng trào phúng trong cảnh Xuân diễn thuyết?
Xuân đang xây dựng danh tiếng cho mình.
Lời khoe công và xưng hô cũng góp phần gây cười.
Đúng: cùng tạo tiếng cười nhưng có vai trò khác nhau.
Cần phân biệt tiếng nói nhân vật với cách tổ chức của tác phẩm.
Lời giải
Đáp án C. Xuân nói nhằm thuyết phục đám đông tin vào công trạng của hắn. Người kể đặt lời ấy cạnh lệnh nhường, cử chỉ và sự hưởng ứng để làm lộ tính phô trương, cơ hội. Vì vậy lời nhân vật có thể gây cười dù nhân vật không tự chế giễu mình.