Nhận xét thẳng thắn không có nghĩa phủ nhận
Ở đầu phần triển khai, Trần Đình Hượu không xem quy mô lớn và ảnh hưởng nổi bật là ưu thế của vốn văn hoá đang bàn. Ông đối chiếu với một số dân tộc có một ngành phát triển cao, rồi nhận xét các lĩnh vực tôn giáo, triết học, khoa học và nghệ thuật của Việt Nam.
Những nhận xét cụ thể được dùng làm bằng chứng cho một luận điểm rộng. Khi phân tích, cần nêu được lĩnh vực nào đang được xét và căn cứ ấy hỗ trợ điều gì; không chỉ nói tác giả đưa nhiều dẫn chứng.
Lời văn điềm tĩnh, có giới hạn và có câu hỏi gợi suy nghĩ. Tác giả vừa nhận diện hạn chế, vừa khẳng định nền nhân bản và bản lĩnh tiếp nhận. Thái độ ấy phục vụ mục đích hiểu đúng truyền thống để nghĩ về phát triển, không dừng ở tự hào hoặc chê bai.
Đọc nhận xét về quy mô cùng phần khẳng định giá trị
Tác giả nhận xét kiến trúc, âm nhạc, hội hoạ không đạt tới quy mô và mức phát triển vượt trội như ở một số nền văn hoá. Cách đối chiếu này giúp làm rõ ý về tầm vóc và sức ảnh hưởng, không phải kết luận rằng Việt Nam không có nghệ thuật.
Sau đó, ông chỉ ra thị hiếu chuộng vẻ thanh nhã, dịu dàng, vừa phải. Đến cuối bài, nền nhân bản và khả năng sàng lọc những yếu tố được tiếp thu lại được khẳng định. Đọc các phần bên nhau sẽ thấy tác giả không chỉ nêu điều thiếu mà còn tìm đặc điểm và khả năng của vốn văn hoá.
Một nhận xét sát văn bản là: **tác giả tự nhìn lại truyền thống bằng thái độ thẳng thắn, có ý thức khoa học; sự nhìn lại nhằm hiểu và phát huy, không phủ nhận**. Khi trao đổi về một nhận định rộng, người đọc vẫn cần xét phạm vi và những bằng chứng hỗ trợ nhận định ấy.
Củng cố kiến thức
Những nhận xét về nhiều ngành văn hoá trước hết hỗ trợ luận điểm nào?
Đúng: đây là vấn đề được tác giả đối chiếu và làm rõ.
Có hoạt động nghệ thuật khác với có tầm ảnh hưởng vượt trội.
Quy mô không tự quyết định toàn bộ giá trị.
Phần cuối còn bàn việc tiếp nhận ảnh hưởng.
Lời giải
Đáp án A. Bằng chứng được đặt trong lập luận về quy mô, trình độ và sức ảnh hưởng, không nhằm phủ nhận sự tồn tại hay mọi giá trị của các ngành. Phải giữ đúng điều luận điểm khẳng định mới hiểu vai trò của bằng chứng.
Củng cố kiến thức
Căn cứ nào phù hợp nhất để nhận xét thái độ nghiên cứu của tác giả?
Bài đưa một hệ thống nhận định, không chỉ kể tên.
Hạn chế được nói trực tiếp.
Mục đích không phải gạt bỏ truyền thống.
Đúng: nhận xét thái độ dựa vào những lựa chọn trong văn bản.
Lời giải
Đáp án D. Các dấu hiệu cho thấy cách nhìn thẳng thắn và có cân nhắc. Việc chỉ ra hạn chế đi cùng tìm giá trị, khả năng phát triển nên không thể rút thái độ của bài thành ca ngợi tuyệt đối hoặc phủ nhận hoàn toàn.