Trao đổi cần làm rõ vấn đề, không thắng bằng áp đặt
Có thể chuyển kết quả bài viết thành bài nói hoặc chọn một vấn đề ứng xử khác phù hợp. Cần nêu rõ vấn đề, lí do quan tâm, quan điểm, lí lẽ và bằng chứng. Chọn ý theo thời lượng; không đọc nguyên bài dài rồi bỏ phần trao đổi.
Phần chính cần giải thích cách ứng xử được đề xuất và trao đổi với ý kiến trái chiều. Có thể dùng giọng, nét mặt, cử chỉ, bảng hoặc hình hỗ trợ khi chúng giúp thông tin rõ. Thể hiện sự đồng cảm không có nghĩa phải chấp nhận mọi quan điểm.
Người nghe ghi điểm cần hỏi, phân biệt nhận xét nội dung với cách nói. Người nói nghe đủ câu hỏi, trả lời bằng lí lẽ, nhận phần chưa đủ căn cứ và điều chỉnh khi phù hợp. Trắc nghiệm chỉ củng cố cách thực hiện, không thay một bài nói thực tế.
Phản hồi một ý kiến về bất đồng trong gia đình
Tình huống giả định do BTVN biên soạn:
Một người nói cần nghe ý kiến gia đình khi chọn hướng học. Người nghe hỏi việc lắng nghe có nghĩa bắt buộc làm theo mọi điều không. Câu hỏi nhằm làm rõ quan điểm, không tự là sự thiếu tôn trọng.
Người nói có thể phân biệt lắng nghe với đồng ý, rồi nêu cần trao đổi thông tin về năng lực, điều kiện và mục tiêu. Nếu chỉ trả lời người hỏi không biết kính trọng gia đình, phản hồi đã chuyển từ lí lẽ sang đánh giá con người.
Đối với cách nói, nếu ví dụ dài làm người nghe khó theo dõi, có thể rút còn chi tiết phục vụ luận điểm. Sửa thời lượng không yêu cầu bỏ căn cứ quan trọng.
Củng cố kiến thức
Cách phản hồi nào đi vào câu hỏi trong ví dụ?
Đánh giá cá nhân không làm rõ quan điểm.
Đúng: trả lời vào quan hệ đang được hỏi.
Trao đổi có chỗ cho ý kiến khác.
Cần trả lời trọng tâm, không chỉ lặp bài.
Lời giải
Đáp án B. Câu hỏi cần sự phân biệt giữa hai việc. Làm rõ bằng lí lẽ giữ được quan điểm và tinh thần trao đổi, khác với việc công kích người hỏi hoặc né nội dung.
Củng cố kiến thức
Khi ví dụ quá dài, cách điều chỉnh nào phù hợp?
Bài nói vẫn cần căn cứ.
Tốc độ quá nhanh không giải quyết mạch thông tin.
Cần chỉnh chính phần gây khó theo dõi.
Đúng: chọn thông tin theo mục đích, thời lượng.
Lời giải
Đáp án D. Ví dụ có vai trò làm rõ luận điểm nên cần giữ chi tiết quan trọng, rút phần không phục vụ ý. Như vậy bài nói gọn hơn mà không mất căn cứ; không chỉ tăng tốc độ.