Phản bác quan điểm không phải hạ thấp con người
Trong tranh biện, nghe đúng điều phía khác khẳng định, ghi luận điểm và căn cứ rồi phản hồi vào chỗ cần bàn. Có thể hỏi lại để làm rõ, chỉ ra bằng chứng chưa phù hợp hoặc giải thích suy luận chưa đủ. Không thay lập luận bằng lời chê nhân cách người nói.
Cần giữ thời gian, lượt nói, ngữ điệu và cử chỉ phù hợp. Thành viên phối hợp với nhau, tương tác với phía đối lập và người điều hành; không chỉ nói với nhóm mình. Hình, bảng dùng hỗ trợ phải rõ nguồn, đơn vị và mối liên quan.
Sau tranh biện, đánh giá sự rõ ràng của vấn đề, chất lượng luận cứ, khả năng lắng nghe, đáp lại và tuân thủ quy tắc. Trắc nghiệm ở đây chỉ củng cố cách chuẩn bị, phản hồi; không xác nhận năng lực trình bày thực tế của một người.
Đáp vào giới hạn của một khảo sát
Đối thoại giả định do BTVN biên soạn:
Phía A: “Trong 20 người ở nhóm chúng tôi, 15 người thích bản điện tử, vì thế nên bỏ toàn bộ sách giấy.”
Phản hồi phù hợp: “Kết quả ấy cho thấy lựa chọn của nhóm được hỏi. Cần làm rõ nhóm có đại diện cho người dùng thư viện không và họ dùng sách cho mục đích gì; từ sở thích của nhóm chưa đủ suy ra nên bỏ mọi bản giấy.”
Phản hồi không phủ nhận ngay con số mà kiểm phạm vi và bước suy luận. Nếu chỉ nói người khảo sát không hiểu biết, cuộc trao đổi đã chuyển sang công kích cá nhân, chưa giải quyết căn cứ đang bàn.
Củng cố kiến thức
Phản hồi trong ví dụ tập trung vào điểm nào?
Không công kích người có sở thích khác.
Phản hồi bàn vào căn cứ, suy luận.
Đúng: chỉ ra chỗ cần làm rõ trong lập luận.
Không phủ nhận giá trị của mọi khảo sát.
Lời giải
Đáp án C. Con số thuộc 20 người, còn quyết định hướng tới toàn thư viện. Phản hồi kiểm khoảng cách giữa hai phạm vi và việc sở thích có đủ căn cứ cho quyết định không. Đó là phản biện lập luận, không là công kích người nói.
Củng cố kiến thức
Khi nghe một ý trái quan điểm, cách nào phù hợp nhất với yêu cầu bài?
Cần tôn trọng lượt nói.
Đúng: kết hợp lắng nghe, làm rõ và phản hồi.
Lời chê không giải quyết lập luận.
Cầu thị gồm khả năng xem lại điều chưa đủ căn cứ.
Lời giải
Đáp án B. Cần hiểu đúng ý kiến mới phản hồi trúng. Hỏi lại giúp tránh phản bác một điều người khác không nói; lí lẽ, bằng chứng liên quan mới góp vào cuộc tranh biện. Tôn trọng và cầu thị không đồng nghĩa phải đồng ý mọi ý kiến.