Trao đổi làm rõ và phát triển nội dung
Nói và nghe ở phần ôn tập có thể gồm báo cáo lại kết quả dự án sau khi tiếp thu góp ý, tranh biện vấn đề xã hội và thuyết trình về cơ hội, thách thức đối với đất nước. Mỗi hoạt động cần mục đích, người nghe, thời lượng và căn cứ phù hợp.
Khi báo cáo lại, nêu điều đã được góp ý, phần đã sửa và kết quả hoặc giới hạn còn lại. Khi tranh biện, xác định vấn đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng; nghe đúng ý đối phương, phản hồi vào điều đang bàn. Một ý kiến trái chiều không tự là sự thiếu tôn trọng.
Thuyết trình một vấn đề lớn nên chọn phạm vi có thể tìm hiểu, giải thích quan hệ giữa cơ hội và thách thức, rồi đề xuất hướng xử lí có điều kiện thực hiện. Không dùng một trường hợp làm bằng chứng đại diện mọi nơi. Trắc nghiệm dưới đây chỉ luyện việc chọn cách trao đổi, không chấm năng lực nói thực tế.
Một góp ý được tiếp nhận trong báo cáo lại
Tình huống giả định do BTVN biên soạn:
Nhóm ban đầu hỏi về nhu cầu đọc ở một câu lạc bộ rồi kết luận mọi học sinh trong trường có cùng nhu cầu. Người nghe góp ý rằng nhóm khảo sát hẹp nên kết luận quá rộng.
Khi trình bày lại, nhóm nêu đã sửa kết luận thành nhu cầu của nhóm người tham gia trả lời, đồng thời đề xuất tìm hiểu thêm ở các lớp khác. Chưa thực hiện khảo sát thêm thì không nói đã có kết quả toàn trường.
Trong tranh biện tiếp theo về cách lựa chọn sách, người nghe có thể hỏi căn cứ của từng tiêu chí và khả năng tiếp cận của các nhóm học sinh. Cách hỏi ấy giúp kiểm lí lẽ; nhận xét cá nhân hoặc nói thật to không làm kết luận có căn cứ hơn.
Củng cố kiến thức
Cách báo cáo lại nào thể hiện tiếp thu đúng góp ý?
Lắng nghe cần được thể hiện bằng việc xử lí chỗ được góp ý.
Đổi tên không mở rộng dữ liệu thực.
Không gọi dự kiến là kết quả.
Đúng: báo cáo đúng phần đã sửa và giới hạn còn lại.
Lời giải
Đáp án D. Dữ liệu hiện có thuộc nhóm trả lời, nên kết luận phải giữ phạm vi ấy. Nêu phần đã điều chỉnh và bước dự kiến cho thấy tiếp thu thực chất, không nhận một công việc chưa làm là đã hoàn thành.
Củng cố kiến thức
Câu hỏi nào hướng vào căn cứ của ý kiến về lựa chọn sách?
Có trong dàn ý không bảo đảm tiêu chí có căn cứ phù hợp.
Đúng: hỏi nguồn và phạm vi áp dụng của nhận xét.
Sở thích riêng không tự là tiêu chí cho mọi nhóm.
Chuẩn bị không loại bỏ việc nghe và phản hồi.
Lời giải
Đáp án B. Câu hỏi kiểm điều làm cơ sở cho tiêu chí và đối tượng mà tiêu chí hướng đến. Nó giúp trao đổi đúng vấn đề, khác việc đánh giá người nói hoặc buộc mọi người theo sở thích của một người.