Ôn học kì II: hệ thống văn học Việt Nam

Hai bộ phận có quan hệ qua lại

Văn học Việt Nam gồm văn học dân gian và văn học viết. Văn học dân gian có những thể loại như thần thoại, sử thi, truyền thuyết, cổ tích, truyện cười, ngụ ngôn, truyện thơ dân gian, ca dao, tục ngữ. Văn học viết có tác giả và tác phẩm được lưu truyền chủ yếu bằng chữ viết. Hai bộ phận ảnh hưởng, bổ sung cho nhau, không tồn tại như hai kho hoàn toàn tách biệt. Khung thời gian dưới đây theo sơ đồ ôn tập trong SGK, dùng để sắp xếp một số tác phẩm đã học: | Văn học viết | Các khoảng thời gian trong khung ôn tập | |---|---| | Trung đại | Thế kỉ X–XIV; XV–XVII; XVIII–XIX | | Hiện đại | Đầu thế kỉ XX–1945; 1945–1975; 1975–đầu thế kỉ XXI | Khi điền tác phẩm, ghi kèm tác giả, thể loại và mốc có căn cứ. Với văn học trung đại, cần chú ý sáng tác bằng chữ Hán hay chữ Nôm. Bản dịch tiếng Việt đang đọc không làm thay đổi ngôn ngữ nguyên tác. Khung này không có nghĩa văn học ngừng phát triển ở đầu thế kỉ XXI.

Không dùng năm tái bản để xếp giai đoạn

Đối chiếu do BTVN biên soạn từ các văn bản đã học: “Vội vàng” nằm trong tập “Thơ thơ” xuất bản năm 1938, thuộc văn học hiện đại trước năm 1945. Khi một SGK hoặc tuyển tập in lại bài thơ về sau, năm của bản in mới không chuyển sáng tác sang một giai đoạn khác. Tương tự, cần phân biệt nguyên tác với bản dịch: “Nguyên tiêu” có nguyên tác chữ Hán; bản dịch thơ Xuân Thủy dùng thể lục bát. Không ghi nguyên tác là lục bát chỉ vì đang đọc bản dịch ấy. Hai thao tác cùng cần kiểm thông tin trước khi phân loại: mốc liên quan đến sáng tác, xuất bản ban đầu khác mốc tái bản; đặc điểm nguyên tác khác đặc điểm bản dịch. Sau khi sắp xếp mới nhận xét sự phát triển, không suy từ một tác phẩm thành toàn bộ giai đoạn.

Củng cố kiến thức

Một tuyển tập mới in lại “Vội vàng”. Căn cứ nào phù hợp để xếp bài thơ theo khung trên?

AMốc bài thơ xuất hiện trong “Thơ thơ” năm 1938, không phải năm in lại tuyển tập.BNăm xuất bản tuyển tập đang dùng, dù tuyển tập chỉ in lại bài thơ.CGiai đoạn cuối đời tác giả, dù bài thơ đã xuất hiện từ trước.DNăm xuất bản bản dịch mới, dù đang phân loại nguyên tác tiếng Việt.

Củng cố kiến thức

Nhận xét nào giữ đúng quan hệ giữa nguyên tác và bản dịch “Nguyên tiêu”?

ANguyên tác và bản dịch bắt buộc cùng ngôn ngữ, cùng thể thơ.BBản dịch lục bát chứng minh nguyên tác cũng là thơ lục bát.CNguyên tác chữ Hán và bản dịch lục bát cần được ghi riêng khi hệ thống tác phẩm.DChỉ có bản dịch nên không cần phân biệt thông tin nguyên tác.