Nghị luận cách ứng xử: bằng chứng và chỉnh sửa

Dẫn chứng cần được giải thích, không chỉ được kể

Bài tham khảo “Yêu là biết sống đẹp hơn” trong SGK bàn cách ứng xử trong tình yêu. Người viết nêu quan điểm, dùng dẫn chứng từ đời sống, văn học và phản bác những cách nhận thức, hành động thiếu trách nhiệm. Có thể học cách nối lí lẽ với dẫn chứng, không coi mọi khái quát trong mẫu là một số liệu đã kiểm cho hiện tại. Khi dùng tác phẩm làm dẫn chứng nghị luận xã hội, cần nói rõ hình tượng minh họa điều gì. Một bài thơ không tự chứng minh tỉ lệ hành vi của mọi người ngoài đời. Dẫn chứng thực cần xác định nguồn; tình huống giả định phải giữ đúng tính chất. Khi chỉnh, kiểm luận điểm có rõ, mỗi căn cứ có được giải thích và kết luận có quá rộng không. Phản biện nên đi vào lí lẽ, không làm méo ý kiến khác hoặc xúc phạm người giữ ý kiến ấy.

Từ một hình tượng đến lí lẽ có giới hạn

Phân tích do BTVN biên soạn theo bài tham khảo trong SGK: Người viết nhắc “Tôi yêu em” để làm rõ một cách ứng xử khi tình cảm không được đáp lại: quan tâm đến sự bình yên của người khác, không dùng nỗi buồn của mình để làm người ấy bận lòng. Dẫn chứng cần được nối với quan điểm về trách nhiệm, không chỉ kể tên bài thơ. Nếu viết rằng từ bài thơ có thể thấy tất cả người trẻ đều hành xử như vậy, nhận định vượt quá căn cứ. Có thể sửa thành hình tượng gợi một cách ứng xử đáng suy nghĩ, rồi tiếp tục lí giải ý nghĩa và đối chiếu những cách ứng xử khác. Đây là cách đọc chức năng dẫn chứng trong mẫu; không thay việc đọc tác phẩm riêng hoặc thực hành viết một bài có quan điểm, bằng chứng đầy đủ.

Củng cố kiến thức

Trong ví dụ, dẫn chứng “Tôi yêu em” làm rõ điều gì?

AMột cách ứng xử có trách nhiệm với cảm xúc, sự bình yên của người khác.BTỉ lệ tất cả người trẻ ứng xử tốt đã được thống kê.CMọi nỗi buồn đều cho phép làm người khác tổn thương.DBài nghị luận không cần lí lẽ sau khi kể tên thơ.

Củng cố kiến thức

Cách sửa nhận định quá rộng nào phù hợp?

AGiữ tất cả vì từ ấy làm quan điểm mạnh hơn.BĐổi mọi người thành toàn bộ người trẻ nhưng giữ cùng kết luận.CNêu hình tượng gợi một cách ứng xử và lí giải ý nghĩa, không nhận nó chứng minh hành vi của tất cả.DBỏ hết dẫn chứng vì văn học không có ý nghĩa với nghị luận xã hội.