Đoạn văn phải làm rõ vì sao
Từ dàn ý, triển khai mỗi luận điểm thành đoạn có lời giải thích và căn cứ. Một dẫn chứng không tự nói thay người viết: cần chỉ rõ sự kiện hoặc tình huống ấy minh họa điều gì và vì sao liên quan tới vấn đề. Yếu tố kể, biểu cảm có thể hỗ trợ nhưng không được làm mất mạch nghị luận.
Khi chỉnh sửa, kiểm trước nội dung: vấn đề và quan điểm có rõ không; luận điểm có đủ, có lặp hoặc mâu thuẫn không; căn cứ đúng và phù hợp chưa; kết luận có rộng hơn bằng chứng không? Sau đó kiểm bố cục, câu logic hoặc mơ hồ, từ ngữ, chính tả và dấu câu.
Với bài về ước mơ, cần cân nhắc điều kiện, cơ hội, sự hỗ trợ và lựa chọn của từng người. Không biến thông điệp khuyến khích nỗ lực thành khẳng định mọi thất bại đều do thiếu cố gắng, hoặc chỉ một kiểu thành công mới đáng quý.
Đọc một đoạn rồi chỉ ra điều cần kiểm
Đoạn minh họa do BTVN biên soạn; tình huống trong đoạn là giả định:
“Ước mơ cần được chuyển thành những bước có thể thực hiện. Khi muốn viết một truyện ngắn, một học sinh có thể bắt đầu bằng việc quan sát, ghi lại chi tiết và thử viết một cảnh, thay vì chỉ chờ ngày hoàn thành cả tác phẩm. Những bước nhỏ cho phép nhìn ra điều còn thiếu và điều chỉnh cách làm. Tuy nhiên, kế hoạch cần được xem lại theo thời gian, khả năng và phản hồi; nó hỗ trợ hành động chứ không bảo đảm mọi kết quả.”
Câu đầu nêu luận điểm. Tình huống viết truyện cụ thể hóa bước có thể làm. Câu tiếp giải thích giá trị của các bước: thấy chỗ thiếu để điều chỉnh. Câu cuối giới hạn kết luận và bổ sung điều kiện. Ví dụ giả định giúp làm rõ cơ chế, không được trình bày như bằng chứng thống kê cho tất cả học sinh.
Nếu bản nháp viết “Cứ lập kế hoạch là chắc chắn thực hiện mọi ước mơ”, phải sửa nội dung trước: bỏ bảo đảm tuyệt đối, giải thích vai trò hỗ trợ và điều kiện. Chỉ đổi dấu câu hoặc thay một tính từ chưa giải quyết chỗ suy rộng.
Củng cố kiến thức
Trong đoạn mẫu, câu về “nhìn ra điều còn thiếu và điều chỉnh cách làm” làm nhiệm vụ gì?
Không có số liệu khảo sát trong đoạn.
Đúng: nối ví dụ với vai trò của kế hoạch.
Đoạn đang phân tích tình huống giả định.
Viết truyện chỉ là một ví dụ.
Lời giải
Đáp án B. Có tình huống chưa đủ; câu giải thích chỉ ra các bước giúp theo dõi và điều chỉnh ra sao. Nhờ đó, đoạn không dừng ở kể một việc mà làm rõ quan hệ giữa kế hoạch và hành động.
Củng cố kiến thức
Cách chỉnh nhận định “cứ lập kế hoạch là chắc chắn thực hiện mọi ước mơ” phù hợp hơn?
Giọng mạnh không làm kết luận tuyệt đối có căn cứ.
Lỗi chính là phạm vi suy luận.
Đúng: giữ giá trị hỗ trợ và bổ sung giới hạn.
Đó là một cực đoan mới.
Lời giải
Đáp án C. Tình huống cho thấy kế hoạch có ích, không chứng minh nó đủ cho mọi ước mơ. Sửa cần điều chỉnh kết luận, nêu điều kiện và vai trò thực tế; không chỉ thay hình thức câu hoặc chuyển sang phủ nhận hoàn toàn.