Mộ và Nguyên tiêu: nét cổ điển và tinh thần hiện đại

Bảng đối chiếu do BTVN biên soạn. | Phương diện | Mộ | Nguyên tiêu | |---|---|---| | Hoàn cảnh | Người tù trên đường chuyển lao | Người lãnh đạo kháng chiến ở Việt Bắc | | Cảnh mở đầu | Chim mỏi, mây lẻ, chiều muộn | Trăng tròn, sông nước, trời xuân | | Con người và điểm kết | Cô gái xay ngô; lò lửa sáng, ấm | Bàn việc quân; ánh trăng làm đầy thuyền | | Hướng cảm xúc | Từ xa vắng đến gần gũi, ấm áp | Từ cảnh xuân rộng đến sự hoà hợp cảnh–người | “Mộ” dùng tương quan cái nhỏ giữa không gian rộng rồi làm nổi con người, lò lửa. “Nguyên tiêu” mở các tầng sông nước–trời và đưa trăng tới gần con thuyền. Đó là những cách tạo hình gợi tính hội hoạ. Cùng có tình yêu thiên nhiên, sự gắn bó với đời và nghị lực, nhưng không cùng một tâm trạng hoàn toàn. Nhận xét nét chung cần giữ đường vận động riêng: **một bài tìm hơi ấm giữa chuyển lao; một bài cho thấy phong thái chiến sĩ–thi sĩ giữa việc quân**.