Hồn Trương Ba, da hàng thịt: xung đột và lời thoại

Xung đột không chỉ là cuộc cãi nhau

Đoạn kịch của Lưu Quang Vũ trong SGK gồm phần lớn hồi VII và đoạn kết. Hồn Trương Ba sống trong thân xác người hàng thịt nhưng nhận ra mình đang đổi khác, không còn giữ được đời sống như trước. Cuộc đối thoại hồn–xác làm hiện hình mâu thuẫn bên trong: mong muốn sống thanh cao đối lập với sự lấn át của những ham muốn, thói quen không được làm chủ. Qua đối thoại với vợ, cháu và con dâu, mâu thuẫn còn bộc lộ trong quan hệ với người thân. Lời thoại, giọng điệu, hành động và chỉ dẫn sân khấu giúp nhận ra tâm trạng. Những lời ngập ngừng, động tác bịt tai, trạng thái run rẩy hay quyết liệt không chỉ trang trí cho câu nói; chúng cho thấy sức ép và sự chuyển biến của nhân vật.

Từ phủ nhận tới nhận ra sự đổi khác

Phân tích do BTVN biên soạn: Hồn Trương Ba ban đầu phủ nhận ý nghĩa của thể xác và khẳng định tâm hồn mình vẫn nguyên vẹn. Xác Hàng Thịt lại nhắc những ham muốn, việc làm mà hồn đã tham dự, khiến lời chống đỡ của hồn trở nên ngập ngừng. Sau đó, cái Gái kể việc làm hỏng cây và chiếc diều, chị con dâu vừa thương vừa nói thầy mỗi ngày một khác. Các cuộc thoại nối tiếp khiến Trương Ba không còn chỉ đối diện lời chế giễu của xác, mà còn thấy sự đổi khác qua nỗi đau của gia đình.

Củng cố kiến thức

Vì sao lời con dâu làm xung đột thêm sâu sắc?

AChị không quan tâm tới tình cảnh của bố chồng.BChị xác nhận mọi quan hệ vẫn nguyên vẹn.CNgay người còn thương ông cũng nhận thấy ông đang đổi khác.DChị chỉ kể một chuyện hoàn toàn ngoài gia đình.

Củng cố kiến thức

Muốn phân tích sự yếu thế của hồn trước xác, nên dùng căn cứ nào?

ALời ngập ngừng và động tác né tránh trong cuộc đối thoại.BChỉ số trang in của đoạn kịch.CSố tác phẩm khác trong tiểu sử tác giả.DGiả định một người kể chuyện đã giải thích mọi tâm trạng.