Sự đổi khác được nhận ra trong những quan hệ thân yêu
Sau cuộc đối thoại với Xác, Trương Ba gặp vợ, cháu gái rồi con dâu. Những người thân không phản ứng giống nhau, nhưng đều làm ông thấy sự sống chắp vá đang gây tổn thương.
Người vợ đau buồn và muốn rời đi. Cái Gái không chấp nhận con người đang làm hỏng cây, làm hỏng diều là ông nội mà nó yêu quý. Chị con dâu vẫn thương bố chồng, song thành thật nói ông mỗi ngày một đổi khác và khó giữ được người xưa.
Chính sự khác nhau ấy làm xung đột sâu hơn. Trương Ba không chỉ nghe lời chế giễu của Xác; ngay tình thương của người thân cũng không che được sự thật. Từ đau đớn, bế tắc, ông dần đi tới yêu cầu phải thay đổi cách tồn tại.
Lời còn thương lại khiến Trương Ba đau hơn

Phân tích do BTVN biên soạn:
Trương Ba từng tin con dâu vẫn thương mình như trước. Chị quả thực còn thương, nhưng không vì thương mà nói mọi chuyện vẫn tốt. Lời nhận xét về sự đổi khác khiến ông không thể tiếp tục dựa vào tình cảm ấy để tự trấn an.
Chỉ dẫn khuôn mặt lặng ngắt cho thấy sức nặng của điều vừa nghe. Khi ở một mình, ông tự hỏi về việc để mình mất đi và quyết không tiếp tục buông theo. Bước ngoặt được chuẩn bị qua các cuộc thoại, chứ không phải một quyết định xuất hiện không có nguyên do.
Sơ đồ giúp theo dõi sự tăng dần của sức ép và câu hỏi sống thế nào.
Củng cố kiến thức
Lời con dâu tác động mạnh vì lí do nào?
Đúng: tình thương đi cùng lời nói thật làm sự tự trấn an không còn vững.
Chị là người thân và trực tiếp chịu tác động.
Chị lo những mất mát đang diễn ra trong ông.
Lời chị làm ông phải nhìn thẳng tình cảnh.
Lời giải
Đáp án A. Nếu chỉ bị Xác chế giễu hoặc bị cháu từ chối, Trương Ba còn có thể tìm cách chống đỡ. Lời con dâu cho thấy ngay người vẫn thương cũng nhận ra sự đổi khác. Vì vậy, tình thương không còn là căn cứ để ông tự coi mọi chuyện vẫn ổn.
Củng cố kiến thức
Cách đọc nào giải thích đúng vai trò các cuộc thoại gia đình?
Mỗi cuộc thoại góp phần thúc đẩy diễn biến.
Các phản ứng khác nhau về sắc thái.
Xung đột được mở sâu vào đời sống gia đình.
Đúng: mâu thuẫn hiện ra qua những quan hệ bị đổi khác.
Lời giải
Đáp án D. Vợ đau buồn, cháu từ chối, con dâu thương mà lo lắng: các phản ứng khác nhau cùng cho thấy hậu quả của cách sống chắp vá. Nhờ đó, yêu cầu thay đổi của Trương Ba có cơ sở trong đời sống và tình cảm, không chỉ trong một cuộc tranh luận trừu tượng.