btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Điển cố: nhận diện trong ngữ cảnh

Lưu trên thiết bị này
Yếu tố kì ảo trong truyện kể · Chọn bài khác

Một vài chữ có thể gợi cả câu chuyện

Điển cố dùng một chi tiết, tên người, tên đất, sự việc hoặc lời văn gợi tới câu chuyện, văn bản đã có. Nhờ sự liên tưởng ấy, cách diễn đạt trở nên hàm súc: một vài chữ có thể chứa nhiều lớp nghĩa. Không phải mọi tên riêng đều là điển cố; cần xác định điều được gợi lại và vai trò trong ngữ cảnh mới. Khi gặp điển cố, trước hết đọc câu chứa nó và xác định việc đang được nói tới. Tiếp theo dùng chú thích, nguồn đáng tin cậy để hiểu câu chuyện được gợi. Cuối cùng giải thích tác dụng ở câu đang đọc, không dừng ở việc kể dài nguồn gốc. Ngôn ngữ giàu điển cố có thể làm tăng sắc thái trang trọng, sức gợi và khả năng liên hệ. Tác dụng cụ thể vẫn phụ thuộc vào cách tác giả sử dụng, không phải một danh sách áp dụng cho mọi câu.

Đọc lời khuyên phòng ngừa

Phân tích do BTVN biên soạn theo “Hải khẩu linh từ” và chú thích SGK: Trong lời khuyên của Bích Châu có cách gợi việc dời củi khỏi bếp tranh, dùng dâu ràng cửa tổ. Hai câu chuyện được gợi đều hướng tới việc chuẩn bị, phòng ngừa tai họa trước khi xảy ra. Đặt trong lời khuyên trị nước, ý nghĩa không chỉ là sắp xếp củi hoặc gia cố một tổ chim. Các hình ảnh giúp diễn đạt yêu cầu lo liệu sớm, tránh để mối nguy phát triển rồi mới xử lí. Lớp chuyện xưa làm lời khuyên ngắn mà vẫn giàu liên tưởng. Trình tự phân tích là: giải thích nghĩa được gợi → nối với việc trị nước → nhận xét cách diễn đạt. Chỉ kể nguồn chuyện mà không nối lại lời khuyên sẽ bỏ phần quan trọng nhất.

Củng cố kiến thức

Trong ví dụ, hai cách gợi chuyện xưa cùng hướng tới ý nghĩa nào?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Sau khi biết câu chuyện được gợi bởi một điển cố, bước nào cần làm tiếp?
Chọn một đáp án