Giữ lời, giữ ý và giữ phạm vi
Dẫn trực tiếp phù hợp khi cần phân tích từ ngữ, cách diễn đạt của nguồn. Dẫn gián tiếp phù hợp khi cần tóm lược nội dung. Cả hai đều phải giữ đúng ý, không cắt điều kiện để biến nhận định có giới hạn thành một lời khẳng định rộng hơn.
Một lời trích có phần bị lược cần được đánh dấu bằng […]. Dấu này cho biết có phần không được chép, không phải dấu thay cho nguồn. Tài liệu tham khảo giúp truy lại văn bản: tên tác giả, tên tác phẩm, người dịch nếu có, thông tin xuất bản và trang hoặc vị trí đã dùng.
Phần lời dẫn, lời trích và phân tích cần có ranh giới rõ. Nếu nguồn có điểm cần bàn, có thể nêu nhận xét riêng sau trích dẫn; không tự sửa lời nguồn rồi vẫn gọi là nguyên văn.
Không cắt mất giới hạn của nhận định
Ngữ liệu giả định do BTVN biên soạn, không phải câu của một tác giả có thật:
Nguồn viết: “Trong nhóm được hỏi, nhiều người thích đọc bản giấy khi cần ghi chú; họ vẫn dùng bản điện tử khi tìm kiếm nhanh.”
Dẫn gián tiếp phù hợp: Báo cáo giả định nhận xét rằng trong nhóm khảo sát, nhiều người chọn bản giấy để ghi chú nhưng vẫn dùng bản điện tử cho việc tìm kiếm. Cách dẫn giữ phạm vi nhóm và hai nhu cầu.
Nếu chỉ viết mọi người đều thích bản giấy rồi gắn tên nguồn, nội dung đã bị đổi. Lỗi không được khắc phục chỉ bằng việc có một dòng tài liệu tham khảo.
Củng cố kiến thức
Cách nào giữ đúng ý ngữ liệu giả định?
Nguồn nêu hai hình thức cho hai nhu cầu.
Đúng: giữ đối tượng, mức độ và điều kiện.
Phạm vi chỉ là nhóm được hỏi.
Nguồn có nêu công dụng tìm nhanh.
Lời giải
Đáp án B. Đối chiếu ba điểm: phạm vi trong nhóm được hỏi, mức độ nhiều người và hai mục đích khác nhau. Cách dẫn giữ đủ ba điểm mới trung thành với ý. Không đổi nhiều thành mọi hoặc bỏ một vế của nhận định.
Củng cố kiến thức
Dấu […] trong một lời trích trực tiếp có vai trò nào?
Lời trích vẫn là lời nguồn được dẫn.
Lược bỏ không được làm sai ý.
Dấu lược không là tài liệu tham khảo.
Đúng: phân biệt đánh dấu lược và ghi xuất xứ.
Lời giải
Đáp án D. Dấu […] giúp người đọc biết lời trích không được chép liên tục toàn bộ. Tuy nhiên, phần còn lại phải giữ đúng ý, và xuất xứ vẫn cần ghi riêng. Dấu lược không tự cho phép thay nội dung hoặc bỏ nguồn.