Nhạc tính gắn với cảm xúc
Nhạc tính của thơ được tạo từ nhịp, vần, thanh điệu, sự lặp lại âm thanh và từ ngữ. Trong “Đàn ghi ta của Lor-ca”, các dòng thơ tự do dài ngắn linh hoạt khiến lời thơ có lúc liền mạch, có lúc ngắt quãng; điệp ngữ nối những lớp cảm xúc.
Chuỗi “li-la li-la li-la” xuất hiện ở phần đầu và kết bài, gợi tiếng đàn. Ở đầu, âm thanh như một đoạn dạo; ở cuối, nó còn ngân lên sau lời thơ về cái chết và sự giã từ.
Nhạc tính vì thế không chỉ làm lời thơ êm tai, mà góp phần tạo âm hưởng bi tráng, vừa xót thương vừa ngưỡng mộ người nghệ sĩ.
Tiếng đàn còn lại sau lời thơ
Ở đoạn diễn tả nỗi đau, cụm “tiếng ghi ta” được lặp lại liên tiếp. Mỗi lần lặp đi cùng một cách hình dung mới, khiến những ấn tượng nối nhau và cảm xúc như dồn lên.
Ở cuối bài, sự lặp từ “ném” gợi những động tác giã từ. Sau hình ảnh trái tim đi vào lặng yên, chuỗi “li-la” trở lại. Lời thơ đã ngừng nhưng âm vang như chưa dứt, giúp biểu hiện niềm tưởng nhớ và sự tiếp tục của nghệ thuật.
Khi đọc thành tiếng, cần chú ý sự chuyển đổi giữa dòng dài và ngắn, giữa lời có nghĩa và chuỗi âm. Đọc rõ các chỗ điệp, để khoảng ngừng ở kết bài có thể làm nổi sự chuyển từ dồn nén sang dư âm. Đây là một cách đọc phù hợp mạch cảm xúc, không phải nhịp duy nhất bắt buộc.
Củng cố kiến thức
Chuỗi âm trở lại ở cuối có tác dụng gì?
Nghĩa có nhờ quan hệ phần trước.
Đúng: nối nhạc tính với tưởng niệm.
Đây không phải kí âm.
Sự lặp tạo dư âm.
Lời giải
Đáp án B. Chuỗi âm ở đầu gợi một đoạn dạo, còn ở cuối xuất hiện sau những hình ảnh giã từ. Sự trở lại tạo cảm giác tiếng đàn vẫn ngân dù cuộc đời người nghệ sĩ đã chấm dứt. Nhạc tính nhờ đó biểu hiện suy tưởng về sức sống nghệ thuật.
Củng cố kiến thức
Muốn phân tích nhạc tính đoạn điệp “tiếng ghi ta”, nên làm gì?
Cần giải thích hiệu quả.
Tác dụng tùy ngữ cảnh.
Đúng: nghe âm điệu trong quan hệ nghĩa.
Nhạc tính gắn điều được biểu hiện.
Lời giải
Đáp án C. Cụm từ lặp tạo sự nối tiếp, nhưng mỗi lần lại đi cùng màu sắc, hình khối hoặc nỗi đau khác nhau. Đọc cả nhịp và nghĩa mới giải thích được sự dồn nén của cảm xúc. Chỉ đếm số lần lặp hoặc gọi tên điệp ngữ chưa đủ.