Cảm hoài: hình tượng và phép đối

“Cảm hoài” được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật: tám câu, mỗi câu bảy tiếng, có những quy định về vần, thanh và đối. Nhận diện thể thơ dựa vào bản phiên âm, không lấy bản dịch nghĩa văn xuôi để đếm tiếng. Hai liên thơ giữa đặt các từ ngữ, hình ảnh và ý nghĩa trong những quan hệ đối ứng. Gặp thời đối với lỡ vận; thành công dễ đối với ôm hận. Hoài bão xoay chuyển vận nước được đặt cạnh tình thế không có đường thực hiện. Phép đối không chỉ làm câu cân xứng mà còn nhấn mạnh khoảng cách giữa mong muốn lớn và thực tại nghiệt ngã. Theo chú thích SGK, nâng trục đất gợi khát vọng thay đổi vận nước; kéo sông Ngân để rửa binh khí gợi mong muốn chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình. Hình ảnh gươm Long Tuyền gắn với hoài bão hành đạo, giúp đời. Đây là ngôn ngữ biểu tượng và điển cố trong hoàn cảnh lịch sử, không phải chỉ dẫn một hành động vật lí.