Hình, bảng phải được đọc cùng lời giải thích
Bảng, sơ đồ, hình ảnh chỉ nên dùng khi giúp thấy thông tin hoặc quan hệ rõ hơn. Cần tên, chú giải hoặc đơn vị khi cần, nguồn và lời giải thích về điều chúng làm rõ. Một hình đẹp nhưng không liên quan không làm báo cáo có căn cứ hơn.
Trích dẫn trực tiếp giữ đúng lời và đánh dấu phần được dẫn. Diễn giải bằng lời riêng vẫn cần ghi nguồn ý; không thay vài từ rồi coi là phát hiện của mình. Cước chú giúp giải thích hoặc dẫn nguồn tại chỗ; danh mục tài liệu tham khảo giúp nhận diện các nguồn đã dùng. Thực hiện thống nhất theo yêu cầu của bài, không chỉ ghi một liên kết tìm kiếm chung.
Khi chỉnh sửa, kiểm dữ liệu, phép tính nếu có, tên nguồn, thời gian, nhãn bảng và sự phù hợp giữa kết luận với phạm vi. Dữ liệu giả định chỉ dùng để học cách trình bày khi được ghi rõ, không đem xuất bản như kết quả khảo sát thật.
Đọc một bảng minh họa có giới hạn
Số liệu giả định do BTVN biên soạn để minh họa cách trình bày, không phải kết quả khảo sát thật:
Bảng 1. Trở ngại được chọn trong 20 phiếu hợp lệ; mỗi phiếu chọn đúng một phương án.
| Trở ngại được chọn | Số phiếu |
|---|---:|
| Thời gian mở chưa thuận tiện | 9 |
| Chưa thấy sách phù hợp | 7 |
| Lí do khác | 4 |
Nguồn: dữ liệu giả định của ví dụ BTVN.
Tổng số là 20, khớp số phiếu. Nhận xét phù hợp: trong ví dụ, thời gian mở được chọn nhiều nhất. Chưa thể nói đó là trở ngại của mọi học sinh, hoặc thay đổi giờ mở chắc chắn làm tất cả đọc nhiều hơn; bảng chỉ ghi lựa chọn, chưa đo hiệu quả một biện pháp.
Nếu là báo cáo thật, cần nêu đối tượng, thời điểm, cách thu phiếu và nguồn dữ liệu thực. Phần lời không nên chép lại từng ô mà giải thích nhận định quan trọng và giới hạn.
Củng cố kiến thức
Nhận xét nào được bảng giả định hỗ trợ?
Bảng có nhiều lựa chọn và không đại diện mọi học sinh.
Bảng chưa đo tác động của biện pháp.
Đúng: 9 lớn hơn 7 và 4, giữ phạm vi ví dụ.
Bài đã ghi rõ số liệu giả định.
Lời giải
Đáp án C. So sánh ba số trong bảng cho thấy 9 phiếu là nhiều nhất. Kết luận chỉ đúng với 20 phiếu giả định đã nêu; không được chuyển thành kết quả khảo sát thật, khẳng định về mọi học sinh hoặc bảo đảm hiệu quả đổi giờ mở.
Củng cố kiến thức
Khi diễn giải ý kiến từ một tài liệu bằng lời riêng, cần làm gì?
Nguồn ý vẫn cần được ghi dù không trích nguyên văn.
Đúng: diễn giải không xóa quan hệ với nguồn.
Cách làm này che nguồn và có thể làm sai nghĩa.
Danh mục phải phản ánh tài liệu thực sự sử dụng.
Lời giải
Đáp án B. Trích nguyên văn và diễn giải khác nhau ở cách dùng lời, không ở việc có cần xác định nguồn hay không. Ghi đúng nguồn, nghĩa và phần nhận xét riêng giúp báo cáo minh bạch, có thể đối chiếu.