Trao duyên: độc thoại và sự thấu hiểu nỗi đau

Từ **“Bây giờ”** đưa lời Kiều từ tương lai tưởng tượng về hiện tại tan vỡ. Hình ảnh “trâm gãy hương tan” gợi mối tình đứt đoạn; những tiếng than về phận bạc bộc lộ cảm giác bất lực trước số phận. Lời đang nói với Vân chuyển dần sang tự than rồi hướng tới Kim Trọng vắng mặt. Tiếng gọi **“Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang!”** và lời tự nhận phụ tình khiến giọng thơ trở nên đứt đoạn, dồn nén. Kiều tự trách vì không thể giữ lời, dù việc bán mình bắt nguồn từ tình thế bị ép buộc bởi gia biến. Cuối đoạn, người kể thuật việc Kiều ngất. Như vậy, đoạn đi từ lời giãi bày tương đối có trình tự đến cảm xúc vượt khỏi sự tự chủ. Nguyễn Du hiểu cả lòng hiếu thảo lẫn tình yêu, nỗi đau riêng của Kiều; nhân vật không chỉ được nhìn như người làm tròn một nghĩa vụ.