Sinh động nhưng không làm sai đối tượng
Khi viết theo dàn ý, mỗi đoạn cần một thông tin chính được triển khai bằng chi tiết rõ. Từ nối phù hợp cách tổ chức giúp các đoạn liên kết: chuyển vùng, chuyển chặng hoặc giải thích nguyên nhân.
Miêu tả giúp hình dung cảnh, tự sự có thể làm rõ diễn biến, biểu cảm thể hiện sự gắn bó, nghị luận có thể khái quát ý nghĩa. Chỉ chọn yếu tố có ích; không bắt buộc nhét đủ mọi phương thức vào từng đoạn. Thông tin cần giữ tính khách quan, không bị thay bằng lời ca ngợi.
Sau khi viết, kiểm thứ tự, nguồn, số liệu, mức chắc chắn và tác dụng của phần bổ trợ. Bỏ lời phóng đại chưa có căn cứ; giải thích từ chuyên môn; đối chiếu nhãn hình với lời. Chỉnh văn phong không chỉ là thay bằng những từ hoa mĩ hơn.
Chỉnh một đoạn từ phiếu quan sát
Tình huống và phiếu quan sát giả định do BTVN biên soạn, không mô tả một địa danh thật: bãi đá X có ba khu vực được ghi nhận trong phiếu. Gần lối đi là những khối đá thấp; giữa bãi có các tảng lớn; gần mép nước có những vết lõm trên mặt đá. Phiếu không giải thích tuổi hoặc nguồn gốc địa chất.
Bản viết vội: “Bãi đá X đẹp nhất thế giới; mọi tảng đá ở đây đều do núi lửa mới tạo ra”. Hai khẳng định vượt dữ liệu: phiếu không so mọi nơi trên thế giới, cũng không nêu nguồn gốc đá.
Có thể viết: “Theo phiếu quan sát giả định, bãi đá X được giới thiệu từ lối đi ra mép nước. Các khối đá thấp ở phía gần lối đi chuyển sang những tảng lớn giữa bãi; gần nước, mặt đá có những vết lõm. Trình tự này giúp hình dung các khu vực khác nhau của bãi”.
Đoạn sau giữ phạm vi phiếu, dùng miêu tả để hình dung và không suy nguyên nhân địa chất từ vẻ ngoài. Khi thuyết minh một nơi thật, cần tư liệu thật đã kiểm, không dùng phiếu giả định như dẫn chứng thực tế.
Củng cố kiến thức
Vì sao cần sửa hai khẳng định trong bản viết vội?
Miêu tả có thể giúp làm rõ thông tin.
Vấn đề là khẳng định tuyệt đối không có căn cứ.
Đoạn văn là cách triển khai thông thường.
Đúng: hai lời vượt phạm vi dữ liệu.
Lời giải
Đáp án D. Phiếu chỉ ghi hình dạng ở ba khu vực, không khảo sát mọi bãi đá và không giải thích địa chất. Vì thế, đẹp nhất thế giới và do núi lửa mới tạo ra đều tăng mức khẳng định. Sửa cần trở về thông tin quan sát, không chỉ đổi một từ cho hay hơn.
Củng cố kiến thức
Đoạn chỉnh sửa dùng miêu tả để làm gì?
Đoạn vẫn giữ các thông tin của phiếu.
Đúng: miêu tả bổ trợ cho việc cung cấp thông tin.
Vẻ ngoài không tự chứng minh nguồn gốc.
Bãi X được ghi rõ là tình huống giả định.
Lời giải
Đáp án B. Các nét đá thấp, tảng lớn, vết lõm giúp hình dung từng khu vực. Chúng được sắp theo hướng từ lối đi tới nước, phục vụ thông tin chính về bố cục bãi. Đoạn không xác nhận nguyên nhân địa chất hay một địa danh thật.