Lời kể quá khứ làm rõ tình thế hiện tại
SGK giới thiệu “Prô-mê-tê bị xiềng” của Ét-sin, bản Hoàng Hữu Đản giới thiệu, biên dịch và chú thích. Truyện thần thoại về nhân vật và phần chú thích giúp hiểu tình thế bị trừng phạt; không coi đó là một ghi chép lịch sử.
Trong đoạn, Nhạc trưởng hỏi nguyên nhân, Prô-mê-tê kể đã giúp Đớt chiến thắng rồi chống lại ý định hủy diệt loài người. Lời kể vừa giải thích tình thế hiện tại vừa bộc lộ thái độ với bạo quyền và tình thương con người.
Cần phân biệt việc được kể, việc chú thích giới thiệu với hành động đang diễn ra. Chi tiết lấy lửa được nêu trong chú thích, không phải một cảnh lấy lửa đang được diễn trong đoạn.
Từ nguyên nhân đến thái độ
Phân tích do BTVN biên soạn theo đoạn SGK:
Nhân vật nhắc việc từng giúp Đớt, rồi đối chiếu với hình phạt mình nhận. Sự đối chiếu làm nổi sự vô ơn của quyền lực. Khi kể việc chống ý định hủy con người, nhân vật nhận rõ đó là nguyên nhân mình chịu đau khổ.
Lời nói không chỉ than đau. Prô-mê-tê vẫn giữ tình thương con người, không phủ nhận lựa chọn cứu họ; qua đó hiện phẩm chất can đảm và xung đột giữa ý chí bảo vệ con người với quyền lực áp chế. Muốn nhận xét tính cách, cần nối việc đã làm, hậu quả và thái độ hiện tại.
Củng cố kiến thức
Sự đối chiếu việc đã giúp Đớt với hình phạt nhận lại có tác dụng nào?
Đúng: hai việc được đặt cạnh nhau để làm rõ thái độ.
Nhân vật vẫn giữ tình thương và lựa chọn cứu người.
Lời kể nối quá khứ với nguyên nhân tình thế hiện tại.
Chi tiết lấy lửa thuộc thông tin chú thích.
Lời giải
Đáp án A. Nhận hai thời điểm trong lời kể: nhân vật từng giúp, nhưng nay bị trừng phạt. Sự đối chiếu tạo căn cứ về quyền lực vô ơn và làm rõ tình thế. Không chuyển việc được chú thích giới thiệu thành một cảnh đang diễn ra.
Củng cố kiến thức
Căn cứ nào làm rõ phẩm chất can đảm, thương con người của nhân vật theo bài?
Cần nối lời kể với việc bảo vệ con người, không suy mục đích chỉ giành địa vị.
Nhân vật ý thức rõ đau khổ.
Đúng: việc làm, hậu quả và thái độ nối nhau.
Chịu đau khổ không đồng nghĩa từ bỏ lựa chọn đã nêu.
Lời giải
Đáp án C. Tìm việc làm là chống ý định hủy con người, hậu quả là bị trừng phạt, thái độ là vẫn giữ tình thương. Ba căn cứ cho phép nhận can đảm và lòng nhân ái. Không chỉ lấy một lời khen hoặc số lượt xuất hiện để nhận tính cách.