Chọn hình thức theo mục đích
Giới thiệu một tác phẩm cần giúp người nghe nhận ra đối tượng, nét đáng chú ý và lí do đánh giá, có căn cứ. Thảo luận một vấn đề cần nhiều lượt trao đổi: nêu ý, nghe, hỏi, bổ sung hoặc phản bác vào nội dung.
Trước hoạt động, thống nhất mục đích, thời lượng, phân công và tư liệu phù hợp. Trong trao đổi, phân biệt dữ kiện với cảm nhận, giữ lời đúng trọng tâm, tôn trọng người có ý kiến khác. Người tổng kết nêu đúng điểm đã thống nhất và điểm còn khác.
Tự đánh giá từ điều cụ thể: nội dung có căn cứ chưa, mạch có rõ không, phương tiện có giúp hiểu không, đã nghe và trả lời đúng câu hỏi chưa. Chọn đúng nguyên tắc trong câu luyện không tự chứng minh đã thực hiện tốt một bài nói; cần thực hành và phản hồi trực tiếp.
Thảo luận một đề xuất trong lớp
Tình huống BTVN giả định: nhóm bàn việc giảm cốc dùng một lần trong sinh hoạt lớp.
Lan đề xuất mỗi người mang bình riêng. Minh đồng ý mục tiêu nhưng hỏi cách xử lí khi quên bình. Huy đề nghị xem điều kiện rửa và lưu giữ đồ dùng trước khi triển khai. Ba lượt cùng hướng vào một vấn đề, bổ sung điều kiện chứ không nhất thiết bác bỏ mục tiêu.
Người tổng kết có thể nêu: nhóm đồng ý cần giảm đồ dùng một lần; cách dự phòng khi quên bình và điều kiện vệ sinh còn cần tìm hiểu. Không ghi “đã thống nhất hoàn toàn mang bình riêng trong mọi trường hợp”, vì các điều kiện chưa được giải quyết. Đây là đề xuất giả định, không dữ liệu đã đo mức giảm rác.
Củng cố kiến thức
Lời hỏi của Minh và đề nghị của Huy nên được hiểu thế nào theo tình huống?
Lời hỏi không đủ chứng minh phản đối mục tiêu.
Đúng: trao đổi có thể bổ sung điều kiện.
Chưa có căn cứ về kết quả triển khai.
Tình huống không có số liệu thử nghiệm.
Lời giải
Đáp án B. Minh hỏi về lúc quên bình, Huy nêu điều kiện vệ sinh. Hai ý hướng vào tính khả thi của đề xuất, không khẳng định chống mục tiêu giảm đồ dùng một lần. Lắng nghe cần nhận điều được nói và mức căn cứ, không suy động cơ hoặc kết quả chưa có.
Củng cố kiến thức
Cách tổng kết nào phản ánh đúng diễn biến?
Điều kiện vệ sinh mới được đề nghị xem xét.
Các lượt nói cùng hướng vào mục tiêu.
Không có phép đo hay dữ liệu đó.
Đúng: giữ điểm chung và điều còn mở.
Lời giải
Đáp án D. Đối chiếu từng lượt: mục tiêu được đồng tình, nhưng còn câu hỏi khi quên bình và điều kiện vệ sinh. Tổng kết giữ cả hai phần, không thêm sự thống nhất hoặc kết quả thử nghiệm. Như vậy lời kết giúp định hướng bước tiếp theo một cách trung thực.