Nhận xét nhân vật phải đi từ chi tiết
Tâm trạng cô gái được diễn tả qua cả lời gọi tên cảm xúc lẫn cử chỉ: bước chân xa mà lòng đau nhớ; đi nhưng ngoảnh lại, dừng chờ, ngóng trông. Những hành động hướng về phía sau cho thấy lòng vẫn hướng tới người yêu, trái với con đường đang phải đi.
Chàng trai hiện lên qua lời tự bộc lộ và cách đối xử. Anh muốn gần gũi, nâng niu đứa con của người yêu; khi cô bị đau, anh dịu dàng gọi dậy, chải tóc, chăm sóc. Tình yêu không chỉ là lời hẹn mà còn là lòng nhân hậu trước cảnh khổ của người khác.
Khi phân tích, chọn chi tiết rồi giải thích quan hệ với đặc điểm được nêu. Một từ khen như “cao đẹp” chưa thay được việc chỉ ra cách nhân vật quan tâm và tình thế khiến hành động ấy đáng trân trọng.
Hai hướng đi trong bước chân cô gái
Phân tích do BTVN biên soạn theo lời tiễn dặn thứ nhất:
Cô gái đang đi theo chồng nhưng liên tục ngoảnh lại, chờ và ngóng. Hướng đi của thân thể khác hướng tìm kiếm trong lòng. Sự lặp các động tác làm bước đi như bị níu lại, giúp người đọc hình dung nỗi lưu luyến và đau khổ.
Ở phía chàng trai, lời muốn ẵm, bồng con của cô cho thấy anh trân trọng cả điều gắn với người yêu. Chú thích SGK xác định đó là con cô sinh với người chồng, không phải căn cứ nhận là con chung của đôi nhân vật chính.
Đến phần sau, những lời chải tóc, chăm sóc người bị đau làm tình thương có biểu hiện cụ thể. Có thể từ đó nhận xét nhân vật nhân hậu và chung tình, thay vì chỉ lặp lại rằng anh yêu rất nhiều.
Củng cố kiến thức
Việc cô gái đi nhưng ngoảnh lại, dừng chờ chủ yếu gợi điều gì?
Các động tác chờ, ngóng cho thấy điều ngược lại.
Cảnh và động tác đang phục vụ diễn tả tâm trạng.
Đúng: đọc hướng cử chỉ cùng hoàn cảnh ngăn trở.
Phần giới thiệu cho biết tình yêu bị ngăn cấm.
Lời giải
Đáp án C. Ngoảnh lại là hướng về phía đã đi qua; chờ và ngóng là mong một người tìm đến. Đặt chúng trong cảnh cô phải theo chồng, có thể thấy lòng chưa muốn rời người yêu. Các động tác phối hợp để thể hiện đau nhớ, không chỉ ghi đường đi.
Củng cố kiến thức
Chi tiết muốn ẵm, bồng đứa con của người yêu hỗ trợ nhận xét nào?
Đúng: cử chỉ làm rõ lòng yêu thương, bao dung.
Chú thích không xác định đó là con chung.
Anh vẫn bày tỏ gắn bó và muốn chăm sóc.
Sự chăm sóc xuất phát từ việc nhận ra cảnh đau khổ.
Lời giải
Đáp án A. Đứa trẻ là con của cô gái với người chồng như chú thích giải thích. Chàng trai vẫn muốn nâng niu, dỗ dành, cho thấy sự quan tâm không chỉ hướng tới mong muốn riêng. Cử chỉ vì vậy là căn cứ nhận xét lòng nhân hậu, không chứng minh quan hệ cha con.