Đoạn viết phải làm rõ ý, không chỉ nêu khẩu hiệu
Từ dàn ý, mỗi luận điểm cần được triển khai bằng lí lẽ, bằng chứng và giải thích. Có thể kể trải nghiệm để làm rõ quan điểm, nhưng không biến trải nghiệm riêng thành kết luận về mọi người.
Nếu trích một ý kiến, giữ đúng nghĩa, ghi nguồn chính xác; không cắt một phần khiến người đọc hiểu trái ý người nói. Liên hệ bản thân cần cụ thể và trung thực: điều đã nhận ra, lựa chọn sẽ cân nhắc, hành động phù hợp hoàn cảnh.
Khi chỉnh, kiểm phạm vi vấn đề, độ chính xác của bằng chứng, quan hệ các đoạn, mức khẳng định và cách dùng từ nối. Câu kết cần rút ý nghĩa từ điều đã phân tích, không thêm một kết luận quá rộng chưa có cơ sở.
Một đoạn có ví dụ và giới hạn
Đoạn minh họa giả định do BTVN biên soạn:
“Tìm hiểu trước khi đánh giá giúp việc giao lưu bớt hiểu lầm. Trong một nhóm chuẩn bị triển lãm, Minh tưởng cách ghi tên của thành viên mới là thiếu lịch sự. Khi hỏi, Minh biết đó là thứ tự tên người ấy thường dùng và cùng trao đổi cách ghi rõ trên bảng giới thiệu. Sự điều chỉnh cho thấy câu hỏi tôn trọng có thể giúp nhận đúng thông tin trước khi kết luận. Tuy nhiên, đây là một tình huống minh họa, chưa cho phép khái quát rằng mọi khác biệt đều được giải quyết chỉ bằng một câu hỏi.”
Đoạn nêu luận điểm, kể một việc rồi giải thích thay đổi từ đoán sang hiểu. Câu giới hạn giữ nhận xét trong phạm vi căn cứ. Nếu dùng trải nghiệm có thật, cần kiểm đúng lời trao đổi và kết quả; không biến tình huống giả định thành chuyện đã xảy ra.
Củng cố kiến thức
Phần giải thích sau tình huống Minh–thành viên mới làm rõ điều gì?
Đúng: nối sự việc với luận điểm.
Đoạn không có số liệu ấy.
Một ví dụ không cho phép khái quát mọi nền văn hóa.
Đoạn thừa nhận giới hạn, không phủ nhận mọi bất đồng.
Lời giải
Đáp án A. Theo dõi bước chuyển: Minh đoán, hỏi, biết thông tin rồi trao đổi cách ghi. Phần giải thích chỉ ra vì sao bước chuyển ấy minh họa ích lợi của tìm hiểu trước khi đánh giá. Nếu chỉ kể sự việc mà không nối với luận điểm, vai trò bằng chứng sẽ chưa rõ.
Củng cố kiến thức
Muốn bổ sung liên hệ bản thân cho đề tài này, cách nào phù hợp?
Liên hệ cần gắn với vấn đề cụ thể.
Trải nghiệm cần trung thực; giả định phải ghi rõ.
Đúng: liên hệ nối nhận thức với một lựa chọn cụ thể.
Hiểu biết có giới hạn, không nên tuyệt đối hóa.
Lời giải
Đáp án C. Liên hệ không chỉ là lời hứa chung. Cần nêu điều rút ra từ lập luận và một cách vận dụng vừa hoàn cảnh. Hỏi rõ trước khi đánh giá nối trực tiếp với đề tài; không cần bịa trải nghiệm hay khẳng định đã hiểu mọi nền văn hóa.