Không dừng ở lời khuyên sống tốt
Bài nghị luận về hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện đại cần chọn vấn đề rõ: tôn trọng khác biệt, học hỏi, lối sống xanh hoặc trách nhiệm với người khác. Nêu quan điểm, triển khai lí lẽ và bằng chứng, xem xét góc nhìn khác, rồi rút ý nghĩa.
Khi tìm ý, có thể xét vấn đề ở phạm vi cá nhân, nhóm hoặc cộng đồng; chọn trình tự từ hẹp đến rộng hay ngược lại tùy mục đích. Đây là cách tìm các mặt liên quan, không phải khuôn bắt mọi bài có cùng số luận điểm.
Đề tài cần vừa hiểu biết và có căn cứ. Những lời khuyên như “hãy tích cực” quá chung nếu chưa nói tích cực ở việc gì, vì sao cần và có thể thực hiện bằng cách nào.
Dàn ý về tôn trọng khác biệt trong giao lưu văn hóa
Dàn ý minh họa do BTVN biên soạn:
| Phần | Ý chính và hướng làm rõ |
|---|---|
| Mở bài | Nêu vấn đề: chủ động tìm hiểu khác biệt văn hóa giúp giao lưu có trách nhiệm |
| Thân bài: cá nhân | Giải thích vì sao hỏi và tìm hiểu trước khi đánh giá giúp tránh hiểu lầm; chọn ví dụ thích hợp |
| Thân bài: cộng đồng | Phân tích điều kiện hợp tác khi các thành viên có thói quen khác nhau; cần cách trao đổi tôn trọng |
| Thân bài: góc nhìn khác | Tôn trọng không có nghĩa làm theo mọi thói quen; vẫn giữ chủ kiến và giới hạn có cơ sở |
| Kết bài | Rút ý nghĩa; nêu cách hỏi rõ, kiểm thông tin và không quy kết cả cộng đồng từ một người |
Mạch nối sự thay đổi trong cách nhìn cá nhân với cách giao tiếp của nhóm. Cần kiểm bằng chứng và phạm vi kết luận. Một ví dụ giả định chỉ minh họa, không tự chứng minh đặc điểm của mọi nền văn hóa.
Củng cố kiến thức
Vì sao dàn ý xét cả cá nhân và cộng đồng thay vì chỉ lặp “cần tôn trọng”?
Các mục cần quan hệ và vai trò, không chỉ số lượng.
Đúng: phạm vi giúp phát hiện các khía cạnh khác nhau.
Vẫn cần lí lẽ và bằng chứng cho từng ý.
Không khái quát cả cộng đồng từ một trường hợp.
Lời giải
Đáp án B. Góc nhìn cá nhân cho thấy việc tìm hiểu giúp tránh đánh giá vội. Góc nhìn cộng đồng đặt vấn đề phối hợp và cách trao đổi. Các phạm vi nối với nhau khiến lời khuyên có nội dung, không chỉ được lặp lại bằng những tên mục khác nhau.
Củng cố kiến thức
Nhận xét “tôn trọng khác biệt không đồng nghĩa làm theo mọi thói quen” nên được dùng thế nào?
Xét góc nhìn khác có thể làm lập luận vững hơn.
Nhận xét phân biệt, không phủ nhận tìm hiểu.
Vẫn cần lí lẽ cho chủ kiến và giới hạn.
Đúng: tiếp nhận có cân nhắc khác với làm theo vô điều kiện.
Lời giải
Đáp án D. Ý kiến chính đề cao việc tìm hiểu và giao tiếp tôn trọng. Góc nhìn khác nhắc nhu cầu giữ chủ kiến. Nối hai mặt giúp xác định hành động tích cực là hiểu trước khi đánh giá và cân nhắc có căn cứ, không phải chấp nhận mọi điều hoặc khước từ mọi điều.