Niềm tin được giải thích bằng những điều kiện
Sau khi làm rõ quan hệ hai chiều, tác giả nhìn vào thời đại của mình. Ông lo ngại sự suy giảm tính độc lập, vai trò sáng tạo và ý thức về lẽ phải. Những nhận xét này cần được đọc trong **bối cảnh đầu thế kỉ XX**, không mặc nhiên coi là thống kê hiện nay.
Tác giả không dừng ở bi quan. Phần cuối biện giải cho niềm tin vào tương lai: sự phát triển kĩ thuật và phân công lao động hợp lí có thể giúp bảo đảm đời sống vật chất, tạo thêm sức lực, thời gian cho mỗi người phát triển nhân cách. Cá thể phát triển sẽ góp phần làm cộng đồng lành mạnh hơn.
Khi liên hệ, cần chọn một nhận xét cụ thể, giải thích điều còn có ý nghĩa và dùng bằng chứng thích hợp. Có thể đồng tình hoặc bổ sung cách nhìn; danh tiếng của tác giả không thay cho việc xem xét lí lẽ.
Theo dõi chuỗi lí lẽ ở phần cuối
Phân tích do BTVN biên soạn theo bản SGK:
Tác giả nối các ý: **phân công lao động có kế hoạch → bảo đảm điều kiện vật chất → có thêm thời gian, sức lực → thuận lợi cho phát triển nhân cách → cộng đồng khỏe mạnh hơn**.
Chuỗi này giải thích vì sao ông vẫn hi vọng dù đã nêu những biểu hiện suy yếu. Niềm tin có cơ sở trong cách nhìn về điều kiện sống và khả năng phát triển con người, không chỉ là một lời động viên tách khỏi phần trước.
Có thể rút ra vấn đề để liên hệ: một nhóm muốn phát triển cần tạo điều kiện cho từng thành viên đóng góp, đồng thời giữ sự phối hợp. Tuy nhiên, muốn khẳng định về một nhóm có thật phải biết điều kiện và hoạt động cụ thể; ví dụ liên hệ không tự chứng minh mọi nhận xét lịch sử đều còn nguyên.
Củng cố kiến thức
Cơ sở trực tiếp cho niềm tin ở cuối bài là gì?
Bài vẫn nhận những biểu hiện suy yếu.
Kĩ thuật được xét trong quan hệ với đời sống con người.
Phần cuối có chuỗi lí lẽ cụ thể.
Đúng: niềm tin gắn với điều kiện và mối quan hệ hai chiều.
Lời giải
Đáp án D. Tác giả giải thích rằng bảo đảm vật chất và giảm gánh nặng lao động có thể tạo điều kiện phát triển nhân cách. Khi cá thể phát triển, cộng đồng cũng được củng cố. Đây là chuỗi lí lẽ cho niềm tin, không phải khẳng định mọi vấn đề đã được giải quyết.
Củng cố kiến thức
Cách liên hệ nào có căn cứ hơn?
Đổi từ chỉ thời gian không tạo bằng chứng hiện tại.
Uy tín không thay việc xét bối cảnh, lí lẽ.
Đúng: liên hệ cần rõ nội dung và căn cứ.
Ý kiến cần nêu được đối tượng và lí do.
Lời giải
Đáp án C. Trước hết xác định đúng nhận xét trong văn bản, sau đó chọn phạm vi muốn liên hệ. Bằng chứng hiện tại giúp xem điểm nào còn phù hợp hoặc cần bổ sung. Cách làm giữ được sự đối thoại với văn bản mà không chuyển một lời bình lịch sử thành dữ kiện mới.