Bài nói cần có quan điểm, không chỉ thông tin
Khi đánh giá, bình luận một vấn đề xã hội, cần nêu vấn đề, làm rõ bản chất, trình bày quan điểm bằng lí lẽ và bằng chứng, xem xét ý kiến khác rồi rút ý nghĩa. Nội dung phải phù hợp hiểu biết và đối tượng nghe.
Trước khi nói, ghi các ý chính, chọn bằng chứng đã kiểm và tập theo thời gian được giao. Có thể dùng bảng hoặc trang trình chiếu nếu giúp thấy quan hệ; không để chúng thay phần giải thích.
Khi trình bày, giữ giọng rõ, tốc độ phù hợp, giao tiếp với người nghe. Bài nói không phải đọc nguyên bài viết bằng một giọng đều; cũng không phải bỏ căn cứ để chỉ kêu gọi cảm xúc.
Chuẩn bị bài nói bốn phút về góp ý có trách nhiệm
Kế hoạch giả định do BTVN biên soạn cho một buổi trao đổi trong lớp:
| Chặng | Nội dung và thời gian dự kiến |
|---|---|
| Mở đầu | Khoảng 30 giây: nêu vấn đề góp ý để việc chung tốt hơn |
| Làm rõ | Khoảng 60 giây: góp ý vào việc cụ thể, nói căn cứ thay vì quy kết tính cách |
| Minh họa, bình luận | Khoảng 90 giây: nêu tình huống giả định về phân công; giải thích cách nói giúp người nghe hiểu điều cần đổi |
| Góc nhìn khác, kết | Khoảng 60 giây: phân biệt thẳng thắn với xúc phạm; rút cách hỏi rõ và phản hồi |
Các mốc cộng thành bốn phút. Có thể điều chỉnh kế hoạch theo thời gian được giao. Nếu phải rút ngắn, giữ vấn đề, quan điểm, một căn cứ tiêu biểu và kết luận; lược phần trùng, không xóa toàn bộ lí lẽ. Bảng chỉ nhắc mạch, lời nói cần giải thích sự liên hệ.
Củng cố kiến thức
Nếu bài nói vượt thời gian, cách điều chỉnh nào giữ được tính nghị luận?
Tốc độ quá nhanh làm người nghe khó theo dõi.
Bình luận cần ý kiến đánh giá rõ.
Lời kêu gọi không thay cơ sở thuyết phục.
Đúng: rút gọn mà vẫn giữ quan hệ lập luận.
Lời giải
Đáp án D. Xác định phần cốt lõi: vấn đề, quan điểm và căn cứ hỗ trợ. Giữ một trường hợp tiêu biểu, giải thích ngắn vì sao nó làm rõ ý kiến, rồi kết lại. Lược phần lặp và thử nói lại giúp đúng thời gian mà không biến bài thành khẩu hiệu.
Củng cố kiến thức
Một trang trình chiếu về góp ý có trách nhiệm nên được dùng thế nào?
Đúng: phương tiện hỗ trợ việc hiểu lập luận.
Văn bản dài khiến việc nghe và theo dõi khó hơn.
Hình không có vai trò không giúp làm rõ vấn đề.
Dữ kiện vẫn phải chính xác dù xuất hiện trên trình chiếu.
Lời giải
Đáp án A. Chọn thông tin thật sự giúp người nghe thấy ý chính hoặc quan hệ. Khi nói, giải thích các mục và đưa căn cứ, không chỉ đọc chữ trên trang. Phương tiện có ích khi tăng độ rõ; nó không thay chất lượng lập luận hoặc việc kiểm thông tin.