Sơ đồ giúp nhìn quan hệ, không biết trước tương lai
Khi trực quan hoá một kế hoạch, xác định mục đích, việc cần làm, mốc dự kiến, điều kiện và khả năng điều chỉnh. Mốc thể hiện mong muốn hoặc dự kiến không phải kết quả đã xảy ra. Nhãn cần cho người đọc biết cách hiểu đường nối, mũi tên, nhóm màu.
Khi trực quan hoá một đoạn văn, chọn các ý cần thể hiện rồi xác định quan hệ: ý lớn–ý nhỏ, quá trình hay phần chung. Không dùng sơ đồ cây cho mọi đoạn nếu nội dung chủ yếu là diễn tiến, cũng không tự thêm tỉ lệ khi văn bản chỉ liệt kê ví dụ.
Sau khi làm, đối chiếu lời với hình: có ý bị chuyển nhóm sai, mốc bị đổi, nhánh cùng cấp không cùng tiêu chí hoặc kế hoạch bị trình bày như điều chắc chắn không? Thể hiện rõ còn bao gồm chữ dễ đọc và không làm quan hệ bị chìm trong nhiều trang trí.
Ví dụ tổ chức kế hoạch đọc có thể điều chỉnh
Kế hoạch giả định tự biên soạn của BTVN, không phải việc một lớp đã thực hiện:
| Mốc dự kiến | Việc và điều kiện |
|---|---|
| Tuần 1 | Chọn một bản truyện có nguồn, xác nhận có sách để đọc |
| Tuần 2 | Đọc, ghi chi tiết và câu hỏi; điều chỉnh nhịp theo độ dài |
| Tuần 3 | Trao đổi với nhóm, bổ sung hoặc sửa nhận xét |
Bảng biểu thị các mốc và quan hệ trước–sau. Có thể chuyển thành sơ đồ thời gian, giữ chữ “dự kiến” và điều kiện có sách. Không đổi thành lời xác nhận rằng đọc xong trong ba tuần sẽ hiểu hết mọi tầng nghĩa.
Nếu hệ thống ý phân tích truyện, có thể phân nhánh từ chủ đề sang nhân vật, tình huống, chi tiết và lời kể; mỗi nhánh có bằng chứng tương ứng. Đây là hệ thống ý, không phải lịch đọc, nên không tự gán tuần hoặc phần trăm cho từng nhánh.
Củng cố kiến thức
Khi chuyển bảng kế hoạch thành sơ đồ thời gian, cần giữ gì?
Đúng: giữ tư cách và quan hệ thông tin.
Màu không thay nhiệm vụ.
Bỏ mức chắc chắn làm đổi nghĩa.
Không có căn cứ cho bảo đảm ấy.
Lời giải
Đáp án A. Sơ đồ là cách biểu thị cùng nội dung, không đổi kế hoạch thành sự kiện. Cần giữ điều kiện có sách, mốc và việc theo trình tự; mức dự kiến giúp người đọc hiểu khả năng điều chỉnh. Không thêm lời bảo đảm không có trong dữ liệu.
Củng cố kiến thức
Vì sao không nên tự gán phần trăm cho các nhánh ý phân tích truyện?
Nhãn cần làm rõ ý.
Quan hệ ý không tự là các phần bằng nhau.
Đúng: không biến phân cấp ý thành thống kê.
Có thể dùng bảng/sơ đồ phù hợp.
Lời giải
Đáp án C. Muốn tính cơ cấu cần biết đang đo hoặc đếm gì và tổng thể nào. Các nhánh nhân vật, tình huống, lời kể chỉ là phương diện phân tích, không có số đo được cung cấp. Có thể nối bằng chứng với nhánh, nhưng không tự tạo tỉ lệ để làm hình đẹp.