Bài nói nối tiếp công việc nghiên cứu
Trình bày báo cáo nhằm giúp người nghe hiểu đã nghiên cứu vấn đề gì, làm thế nào và tìm được điều gì. Chuẩn bị bản tóm tắt từ báo cáo đã viết, giữ ý chính và dữ liệu cần thiết; không đọc lại mọi trang hoặc kể dài việc không liên quan.
Mở đầu nêu tên, lí do, câu hỏi và phạm vi; triển khai các kết quả với căn cứ, giải thích; kết thúc khái quát kết quả, thu hoạch, giới hạn và mời trao đổi. Từ khoá giúp nhớ và chuyển ý. Nếu dùng bản chiếu, bảng hoặc hình, chọn thông tin ít, dễ thấy, có nguồn; phần nói cần hướng dẫn người nghe hiểu quan hệ, không chỉ chỉ vào hình.
Luyện theo thời gian thực được giao, kiểm tốc độ, phát âm tên và việc chuyển phương tiện. Không dùng slide dày chữ để thay cấu trúc. Báo cáo nhỏ vẫn có thể trình bày rõ; không thổi phồng thành nghiên cứu đã khảo sát nhiều nơi khi chỉ phân tích văn bản.
Ví dụ chuyển báo cáo hai bản trích thành bài nói
Đề cương nói BTVN biên soạn từ phân tích hai bản trích, không phải nhật kí một buổi thuyết trình đã diễn ra:
Mở đầu: nêu câu hỏi về cảnh báo và quyết định của Héc-to, Đăm Săn; giới hạn nguồn là hai bản trích SGK. Cách làm: đọc, ghi chi tiết, so sánh cùng tiêu chí. Phần chính chọn hai kết quả: cả hai hành động trước nguy cơ; động lực được nhấn khác ở trách nhiệm thành bang và khát vọng chinh phục. Mỗi kết quả có chi tiết tương ứng, không chỉ khẩu hiệu về lòng can đảm.
Có thể dùng một bảng hai cột về từng nhân vật và các chi tiết, đọc tên nhân vật rồi giải thích sự giống–khác; không chiếu toàn văn đoạn trích. Kết thúc nêu việc so sánh đã giúp hiểu hơn quan hệ cá nhân–cộng đồng và giới hạn chưa xét toàn tác phẩm. Mời hỏi về bằng chứng, cách hiểu và tiêu chí.
Nếu được giao thời gian ngắn, lược bớt giới thiệu chung trước khi bỏ phần căn cứ. Không thêm chuyện khảo sát người đọc để bài nói có vẻ lớn hơn công việc thực.
Củng cố kiến thức
Khi rút gọn bài nói về hai bản trích, nên ưu tiên giữ gì?
Giới thiệu không thay kết quả và căn cứ.
Đúng: giữ cấu trúc thông tin cốt yếu của báo cáo.
Hình không nguồn không tạo căn cứ đáng tin.
Phải nói đúng công việc đã làm.
Lời giải
Đáp án B. Bài nói cần cho người nghe hiểu vấn đề, quá trình và kết quả. Rút gọn là chọn thông tin, không xoá phần chứng minh để giữ trang trí. Giới hạn cũng là thông tin quan trọng để người nghe không hiểu kết quả rộng hơn nguồn nghiên cứu.
Củng cố kiến thức
Dùng bảng so sánh trong bài nói như thế nào là phù hợp?
Người nghe cần được dẫn tới ý cần hiểu.
Cần gọi đúng loại tư liệu.
Đúng: phương tiện hỗ trợ nội dung và căn cứ.
Độ đúng quan trọng hơn trang trí.
Lời giải
Đáp án C. Bảng làm tiêu chí và đối chiếu dễ thấy hơn. Người nói vẫn phải giải thích dữ kiện hỗ trợ nhận xét ra sao và nguồn nằm đâu. Không biến phương tiện thành bằng chứng vượt loại hoặc để bảng thay toàn bộ lập luận.