Tâm sự có thể là một cách nghị luận
Một văn bản nghị luận không nhất thiết chỉ dùng giọng khẳng định và thuật ngữ. Người viết có thể kể trải nghiệm, thổ lộ cảm xúc rồi dùng chúng để làm rõ cách nhìn về một vấn đề. Cần xác định quan điểm và xem chi tiết riêng góp phần thuyết phục ra sao.
Trong Thế giới mạng & tôi của Nguyễn Thị Hậu, bản trích vừa nói về khả năng chia sẻ vừa nhìn nhận sức cuốn hút và tác động khó kiểm soát của môi trường mạng. Đọc những mặt ấy trong quan hệ với nhau; không rút một câu riêng thành lời khuyên tuyệt đối rằng phải bỏ mạng hoặc rằng mọi hoạt động trên mạng đều tốt.
Nhận xét có nhiều mặt, không tự mâu thuẫn
Phân tích BTVN theo bản trích SGK. Người viết nêu những khả năng thể hiện bản thân, kết nối và chia sẻ trên mạng. Sau đó, văn bản xét giới hạn của cách ứng xử: đùa có thể đi quá mức, nhận xét có thể thành tâng bốc hoặc mạt sát. Những mặt trái không bị bỏ qua chỉ vì việc kết nối có giá trị.
Ở cuối, người viết vẫn nói tới việc dùng mạng hằng ngày nhưng gắn với yêu cầu tỉnh táo nhận ra giá trị của mình và của người. Đây là một cách nhìn chủ động: nhận lợi ích mà không bỏ việc tự xem xét, không phải tin rằng mọi nguy cơ đã được giải quyết.
Giọng tâm sự và những tình huống quen thuộc làm vấn đề gần với người đọc; phần suy ngẫm đưa trải nghiệm tới quan điểm. Khi bình luận, cần phân biệt điều văn bản giúp nhận ra với một thống kê về toàn bộ người dùng mà bài không cung cấp.
Củng cố kiến thức
Quan điểm nào phù hợp với quan hệ các ý trong ví dụ?
Đã bỏ mặt kết nối được văn bản nhìn nhận.
Trải nghiệm cá nhân không xác nhận mọi người.
Lợi ích không xoá giới hạn ứng xử.
Đúng: giữ cả lợi ích và yêu cầu tự xem xét.
Lời giải
Đáp án D. Ví dụ cho thấy hai mặt của môi trường mạng được đặt cạnh nhau. Lời kết tiếp tục dùng mạng không phủ nhận phần cảnh báo, vì người viết gắn việc dùng với sự tỉnh táo. Không giản lược lập luận thành tán thành hoặc phủ định hoàn toàn.
Củng cố kiến thức
Vì sao các trải nghiệm được kể không làm văn bản mất tính nghị luận?
Đúng: xét chức năng của trải nghiệm trong lập luận.
Chi tiết cần liên quan và được lí giải.
Vẫn phải tìm quan điểm, không chỉ kể lại.
Giọng tâm sự có cảm xúc rõ.
Lời giải
Đáp án A. Cần xét chi tiết phục vụ việc gì. Ở đây các tình huống về chia sẻ, kết nối, cách nhận xét hỗ trợ cách nhìn nhiều mặt của người viết; suy ngẫm làm rõ thái độ cần có. Do đó tự sự và cảm xúc góp phần thuyết phục chứ không xoá mục đích nghị luận.