btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Thần thoại: cách người xưa hình dung thế giới

Lưu trên thiết bị này
Sức hấp dẫn của truyện kể · Chọn bài khác

Từ điều kì lạ đến quan niệm về thế giới

Thần thoại là loại truyện ra đời từ buổi sơ khai, kể về thế giới thần linh và thể hiện cách người xưa hình dung vũ trụ, con người. Theo chủ đề, có thần thoại suy nguyên lí giải nguồn gốc vũ trụ, muôn loài và thần thoại sáng tạo kể về chinh phục thiên nhiên, tạo lập văn hoá. Cần xét chức năng câu chuyện, không chỉ dựa vào việc “có thần”. Thời gian thường phiếm chỉ, gắn với thuở khởi đầu; không gian có tầm vóc vũ trụ hoặc nhiều cõi. Nhân vật thần có sức mạnh, hình dạng khác thường; việc làm và tính khí có thể gợi đời sống lao động của con người. Cách hình dung ấy kết hợp quan sát tự nhiên với trí tưởng tượng, biểu hiện sự kính sợ, tò mò và khát vọng khám phá. Khi đọc, xác định hiện tượng được lí giải → tìm chi tiết về hình dáng, việc làm của thần → giải thích mối liên hệ → nhận xét quan niệm, khát vọng. Không lấy lời thần thoại làm kết luận khoa học hoặc cách chữa bệnh.

Ví dụ hình tượng Thần Trụ Trời

Phân tích do BTVN biên soạn theo bản “Thần Trụ Trời” trong SGK, nguồn Nguyễn Đổng Chi: Truyện mở ở thời chưa có vũ trụ, muôn vật, loài người; trời đất còn hỗn độn. Vị thần khổng lồ đào đất, đắp cột, chống trời lên rồi phá cột. Đất đá văng thành núi, đảo; nơi đào đất thành biển. Chuỗi việc ấy lí giải sự phân chia trời–đất và những dạng địa hình. Việc đào, đắp gợi công việc lao động quen thuộc, nhưng được phóng đại tới tầm tạo lập vũ trụ. Hình tượng vì vậy thể hiện cách người xưa hình dung sức mạnh kiến tạo và khát vọng hiểu thế giới. Nhận định có căn cứ từ hành động, không chỉ nói chung “truyện rất kì ảo”.

Củng cố kiến thức

Căn cứ nào giúp nhận diện “Thần Trụ Trời” là thần thoại suy nguyên?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Phân tích nào nối được chi tiết với ý nghĩa hình tượng?
Chọn một đáp án