Thông tin được đưa đến bằng một trải nghiệm tưởng tượng
Trong đoạn 2, tác giả mời người đọc hình dung một chuyến đi ngược thời gian. Những mốc quá khứ, sinh vật và cảnh quan được tổ chức thành các chặng, khiến việc tiếp nhận thông tin giống như đang quan sát.
**Yếu tố tự sự** dẫn dắt hành trình; **miêu tả** gợi màu sắc, âm thanh, hình dáng; **biểu cảm** bộc lộ sự ngạc nhiên, chiêm ngưỡng và cả sợ hãi. Các yếu tố này có thể cùng xuất hiện trong một đoạn, không cần chia mỗi đoạn vào một kiểu riêng biệt.
Khi phân tích, cần chỉ ra chi tiết và tác dụng cụ thể. Chẳng hạn, âm thanh côn trùng và tiếng chim giúp hình dung môi trường sống phong phú, không chỉ làm câu văn “hay hơn”. Mục đích chính vẫn là giới thiệu, lí giải sự sống; hành trình tưởng tượng không phải chứng cứ tác giả đã trực tiếp trở về quá khứ.
Từ con số đến cảnh sống có màu sắc, âm thanh
Phân tích của BTVN theo đoạn 2 trong SGK.
Tác giả không dừng ở việc nêu một thời điểm rồi kê tên loài. Khi nói về thế giới có hoa, bướm, côn trùng và chim, lời văn gợi nhiều màu sắc và âm thanh. Người đọc có thể hình dung một môi trường sống đa dạng thay vì chỉ nhớ một mốc thời gian.
Khi những sinh vật lớn xuất hiện, cảm giác kinh ngạc đi cùng sợ hãi. Sự thay đổi cảm xúc khiến các chặng có nét riêng, đồng thời bộc lộ thái độ say mê trước thế giới tự nhiên.
Như vậy, kể tạo đường đi cho thông tin, tả làm đối tượng rõ nét, biểu cảm gợi sự chú ý và trân trọng. Các niên đại cần được hiểu là dữ liệu mà bản trích sử dụng; không từ sự sinh động của lời kể suy ra chúng đã được cập nhật đến hiện nay.
Củng cố kiến thức
Tác dụng cụ thể của màu sắc, tiếng côn trùng và tiếng chim là gì?
Các chi tiết trực tiếp gợi những dạng sống trong cảnh.
Đúng: nêu cả cách gợi tả và điều được làm rõ.
Các chặng được gợi với những đặc điểm khác nhau.
Cảm xúc và miêu tả vẫn gắn với nội dung thông tin.
Lời giải
Đáp án B. Màu sắc và âm thanh giúp người đọc hình dung nhiều dạng sống cùng hiện diện. Tác dụng của miêu tả vì thế gắn với nội dung về sự đa dạng. A chỉ giữ chức năng chia mốc, C làm mất khác biệt các chặng, D tách cách diễn đạt khỏi đối tượng. B giải thích được điều các chi tiết giúp người đọc hình dung.
Củng cố kiến thức
Nhận xét nào đúng về sự phối hợp các yếu tố trong đoạn du hành?
Cần xét mục đích chính của toàn văn bản.
Cảm xúc không tự phủ định phần thông tin.
Đúng: phân tích chức năng trong sự phối hợp.
Các yếu tố có thể đan xen ngay trong một câu hoặc đoạn.
Lời giải
Đáp án C. Hành trình cho thông tin một trình tự; cảnh được tả giúp hình dung; cảm xúc cho thấy cách tác giả nhìn thế giới. Cả ba không loại trừ nhau. A đổi mục đích chính, B phủ định vô căn cứ, D đặt ra ranh giới cứng không đúng với cách văn bản được viết.