btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Ôn học kì I: mạch bình thơ và vai trò bối cảnh

Lưu trên thiết bị này
Ôn tập học kì I · Chọn bài khác

Theo toàn mạch, không chỉ thứ tự câu thơ

Bài bình có thể phân tích lần lượt các câu thơ nhưng vẫn có một mạch lập luận bao quát hơn. Khi xét trình tự, cần nhìn phần mở nêu điều gì, phần giữa làm rõ bằng những căn cứ nào và phần cuối đánh giá ý nghĩa ra sao. Ở bài Lê Trí Viễn bình Thiên Trường vãn vọng, mạch chính là **cảm nhận chung về cảnh → phân tích hình ảnh, từ ngữ → đánh giá ý nghĩa cảnh và cách cảm nhận của nhà thơ**. Hiểu bối cảnh, con người Trần Nhân Tông giúp người bình nhìn cảnh thanh bình trong quan hệ với đất nước sau chiến tranh. Thông tin bên ngoài chỉ có ích khi được nối với điều bài thơ gợi. Tiểu sử không thay phân tích câu chữ; cũng không nên bỏ mọi hiểu biết về tác giả khi chúng làm rõ cách nhìn. Khi trình bày lại, cần gọi đúng đây là cách lí giải của người bình, không tự thêm ngày sáng tác hoặc lời tâm sự chưa có nguồn.

Vì sao một bước chân trâu có thể gợi ý nghĩa lớn?

Phân tích BTVN theo toàn bản trích SGK tr. 157–158. **Mở đầu:** Lê Trí Viễn hình dung bức tranh thôn quê giản dị, thanh đạm lúc chiều xuống. Nhận xét ấy tạo điểm tựa để phần sau phân tích sự yên ổn, sức sống trong những nét rất nhỏ. **Triển khai:** ông đi vào làn khói, ánh chiều, trâu về trong tiếng sáo, cò xuống từng đôi. Các chi tiết được giải nghĩa và nối với niềm vui đời thường. Sự yên ổn không phải một khái niệm đặt ngoài cảnh mà hiện ra qua hoạt động, màu sắc và nhịp sống. **Mở rộng và đánh giá:** người bình liên hệ cuộc sống đã trải qua chiến tranh và vị thế ông vua thi sĩ từng cùng dân chống giặc. Từ đó ông lí giải vì sao cảnh bình thường có thể trở nên quý báu: đằng sau một bước chân trâu yên ổn là cái giá lớn để giành lại thanh bình. Cảnh nhỏ gợi ý nghĩa về đất nước hồi sinh và tấm lòng gần dân. Như vậy, bối cảnh làm sâu cách hiểu hình ảnh, không thay hình ảnh. Khi tóm tắt bài bình, cần giữ cả nét cảnh lẫn bước giải thích này; nếu chỉ kể tiểu sử hoặc chỉ ghi tên từng câu thơ thì sẽ mất mạch lập luận.

Củng cố kiến thức

Cách khái quát nào giữ được mạch bao quát của bài bình trong ví dụ?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Trong cách lí giải của Lê Trí Viễn, bối cảnh chiến tranh và con người nhà thơ có vai trò gì?
Chọn một đáp án