Người cầm quyền: quyền uy, tình thương và lời kể

Đọc quyền uy trong tình huống, không chỉ từ chức vụ

Bản trích Người cầm quyền khôi phục uy quyền thuộc Những người khốn khổ của Vích-to Huy-gô. Cần đọc tình thế bệnh xá và sự thay đổi sau khi thân phận Giăng Van-giăng bị lộ. Một nhân vật có quyền lực pháp luật không nhất thiết là người có sức mạnh tinh thần khiến người khác kính nể. Phân tích đối thoại cần theo diễn biến: nhân vật nói với ai, nhằm điều gì, có thay đổi giọng và hành động không? Giăng Van-giăng lúc bình tĩnh, lúc hạ mình xin thời gian vì người khác, rồi trở nên cứng rắn khi Phăng-tin chết. Những thay đổi phải được giải thích từ tình thế, không dùng một lời nói để kết luận toàn bộ nhân vật yếu đuối hoặc hung hăng. Người kể ngôi thứ ba có thể miêu tả nội tâm và bộc lộ thái độ, nhưng không phải mọi chi tiết đều được nói hết. Sự lựa chọn kể hoặc để ngỏ là một phần quyền năng người kể, định hướng đánh giá mà vẫn dành chỗ suy ngẫm.

Ví dụ đối chiếu hai cách gây tác động

Phân tích BTVN theo bản dịch trong SGK. Gia-ve quát tháo, ra lệnh và công khai thân phận người đang che chở Phăng-tin. Lời kể so sánh giọng, cái nhìn với những hình ảnh dữ dằn, làm cách thực thi quyền lực hiện lên lạnh lùng, tàn nhẫn. Giăng Van-giăng xin thêm thời gian tìm con Phăng-tin, rồi ngăn Gia-ve quấy rầy để chăm sóc người đã chết. Gia-ve run sợ trước thái độ cứng rắn của ông. Khi việc đã xong, Giăng Van-giăng chấp nhận để Gia-ve làm nhiệm vụ. Sức mạnh khiến ông giữ được uy quyền trong cảnh không chỉ là thể lực; nó gắn với tình thương, lương tâm và sự chủ động vì người khác. Người kể không thuật chính xác lời Giăng Van-giăng thì thầm bên tai Phăng-tin, mà đặt những câu hỏi và gợi một khả năng cảm động. Có thể suy đoán lời hứa chăm sóc con từ mối quan tâm đã được kể, nhưng không biến suy đoán ấy thành lời thoại nguyên văn được xác nhận.

Củng cố kiến thức

Căn cứ nào làm rõ sức mạnh tinh thần của Giăng Van-giăng trong ví dụ?

AÔng giữ chức thị trưởng nên mọi hành động đều vì chức vụ.BÔng chỉ muốn trì hoãn để mặc Phăng-tin.CÔng không thay đổi cách nói trong cả đoạn.DÔng xin thời gian vì mẹ con Phăng-tin, ngăn sự quấy rầy để chăm sóc người đã chết, rồi chủ động chấp nhận bị bắt.

Củng cố kiến thức

Với lời thì thầm không được thuật chính xác, cách phân tích nào đúng mức?

ANêu khả năng lời hứa chăm sóc con dựa mạch truyện, đồng thời nói rõ đó là suy đoán, không trích như lời thoại đã xác nhận.BViết một lời thoại mới rồi đặt trong ngoặc kép như nguyên văn.CCoi người kể ngôi thứ ba bắt buộc phải nói hết nên xoá đoạn này.DKhông xét quan hệ với mẹ con Phăng-tin vì chi tiết để ngỏ.