btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Ngôi kể, điểm nhìn và các lớp lời trong truyện

Lưu trên thiết bị này
Quyền năng của người kể chuyện · Chọn bài khác

Ai kể và cảnh hiện ra từ góc nhìn nào?

Người kể chuyện là chủ thể kể trong tác phẩm, không tự động đồng nhất với tác giả ngoài đời. Người kể ngôi thứ nhất thường xưng “tôi” hoặc một hình thức tương đương; có thể là người tham gia chính, chứng kiến hoặc kể lại chuyện nghe được. Người kể ngôi thứ ba ẩn danh, không xuất hiện như một nhân vật trực tiếp tham gia sự việc. Ngôi kể giúp xác định tư cách kể; điểm nhìn cho biết sự việc, cảnh vật được nhìn và cảm nhận từ vị trí nào. Ngôi thứ ba có thể kể nội tâm nhiều người, cũng có thể tập trung vào cảm nhận một nhân vật. Không chỉ dựa ngôi kể để kết luận người kể biết hết hoặc không biết gì. Lời người kể dùng để kể, tả, bình luận, tổ chức câu chuyện. Lời nhân vật thể hiện suy nghĩ, lời nói của nhân vật, có thể trực tiếp hoặc được thuật lại. Khi phân tích, xác định lớp lời rồi giải thích cách nó hướng sự cảm nhận của người đọc: điều gì được biết, điều gì còn để ngỏ, thái độ nào được gợi ra?

Ví dụ phân biệt ngôi kể và điểm nhìn

Ngữ liệu giả định tự biên soạn của BTVN: “Lan bước vào lớp. Chiếc ghế trống cạnh cửa khiến Lan nhớ người bạn vừa chuyển trường. Lan nghĩ: ‘Giá như hôm nay bạn ấy vẫn ngồi đây.’” Lời kể gọi nhân vật bằng tên, không có người kể xưng “tôi” tham gia, nên đoạn dùng ngôi thứ ba. Nhưng chiếc ghế được chọn trong quan hệ với nỗi nhớ của Lan; cảnh lớp hiện ra gắn với cảm nhận của nhân vật ấy. Đây là điểm nhìn hướng vào nội tâm Lan, không phải một nhân vật Lan đang đứng ngoài kể tất cả. Câu đặt trong lời nghĩ trực tiếp là lời nhân vật; phần giới thiệu hành động và nỗi nhớ là lời người kể. Việc có đại từ trong một lời nhân vật không làm toàn đoạn đổi ngôi kể. Đoạn cho biết cảm nhận Lan nhưng chưa kể suy nghĩ của tất cả người trong lớp. Vì vậy có thể nhận xét tác dụng gợi nỗi vắng một người quen, chưa có căn cứ kết luận toàn câu chuyện dùng người kể biết hết mọi nội tâm.

Củng cố kiến thức

Nhận xét nào đúng về ngôi kể và điểm nhìn của đoạn giả định?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Vì sao lời nghĩ trực tiếp trong đoạn không tự làm ngôi kể chuyển sang ngôi thứ nhất?
Chọn một đáp án