Nhiều cảm xúc có thể cùng tồn tại
Người viết nhật kí thường trò chuyện với chính mình, dùng câu hỏi, lời tự nhủ, liên tưởng và lời hướng tới người thân. Giọng gần gũi không làm suy nghĩ kém nghiêm túc; cảm xúc cần được nhận ra từ câu chữ, tình thế chứ không chỉ từ một nhãn chung.
Trong bản trích Mãi mãi tuổi hai mươi, niềm tự hào về đời sống bộ đội đi cùng nhớ thương, xúc động và cảm nhận thiên nhiên. Không coi nước mắt là đồng nghĩa hèn yếu, hoặc cho rằng có lí tưởng thì không còn tình cảm riêng.
Nước mắt và niềm tự hào trong cùng trải nghiệm
Phân tích BTVN theo bản trích SGK. Người viết nhớ mình khóc ở buổi chia tay và tự lí giải đó là xúc động trước ý nghĩa thiêng liêng của việc ra đi. Vì thế một nhận xét “khóc nghĩa là muốn từ bỏ” không có căn cứ từ phần giải thích này.
Chi tiết quân phục gắn với màu xanh được mở thành liên tưởng về núi đồi, ước mơ, hi vọng. Từ một vật đang mặc, người viết bộc lộ cách mình hiểu lựa chọn và sự sống. Cảnh trăng, hàng cây, cuộc trò chuyện của đồng đội lại làm đời sống có vẻ gần gũi, giàu cảm giác, không chỉ gồm nhiệm vụ và khẩu hiệu.
Có thể liên hệ rằng trách nhiệm cần đi cùng sự tự nhìn lại và gắn bó với cuộc sống, nhưng cần đặt nhật kí trong hoàn cảnh đất nước lúc đó. Không dùng một trang viết để bắt mọi người trẻ hiện nay chọn cùng con đường, hoặc coi cảm xúc riêng là điều phải loại bỏ để sống có trách nhiệm.
Củng cố kiến thức
Nhận xét nào về nước mắt ở buổi chia tay được ví dụ hỗ trợ?
Cảm xúc cần được đọc trong ngữ cảnh.
Đúng: giữ căn cứ lời tự lí giải và tình thế.
Đã bỏ niềm tự hào được đoạn thể hiện.
Lời lí giải là căn cứ cần thiết.
Lời giải
Đáp án B. Trước hết đặt nước mắt vào buổi chia tay, sau đó đọc cách người viết giải thích sự xúc động. Căn cứ này không hỗ trợ việc đồng nhất khóc với hèn yếu hoặc từ bỏ. Những cảm xúc khác nhau cần được đọc trong quan hệ, không chỉ qua một dấu hiệu riêng.
Củng cố kiến thức
Cách liên hệ nào giữ đúng vai trò của bài đọc?
Không thể lấy một chi tiết thành điều kiện chung.
Bài cho thấy lí tưởng và tình cảm cùng tồn tại.
Nhật kí không phải văn bản quy định.
Đúng: phân biệt điều được gợi với lựa chọn hiện tại.
Lời giải
Đáp án D. Bản trích cho thấy một người tự xem xét trải nghiệm và trách nhiệm trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Có thể phát triển suy nghĩ về lựa chọn của mình, nhưng cần nêu quan hệ và khác biệt hoàn cảnh. Không biến hành trình riêng hoặc hình ảnh quân phục thành yêu cầu cho tất cả.