Đọc nghị luận văn học: đối thoại và đánh giá lí lẽ

Phân tích do BTVN biên soạn theo bản trích của Lê Đạt trong SGK. Lê Đạt đối thoại với quan niệm thơ chỉ là cảm xúc bộc phát, không gắn sự cố gắng, và quan niệm tài năng đặc biệt khiến nhà thơ không cần lao động, trau dồi. Ông nhấn mạnh hoạt động sáng tạo với ngôn từ: ý nghĩa từ điển không bao quát hết diện mạo, âm thanh, sức gợi và quan hệ của chữ trong câu thơ. “Chữ bầu lên nhà thơ” là cách diễn đạt giàu hình ảnh về vai trò của sáng tạo ngôn từ, không phải một cuộc bầu cử. Các liên hệ tới quá trình sáng tác, sự làm việc bền bỉ và những con đường khác nhau giúp làm rõ trọng tâm ấy. Từ đó có thể đồng tình rằng một câu thơ có vẻ tự nhiên vẫn cần tích luỹ và lao động. Tuy nhiên, nhấn mạnh lao động không đồng nghĩa phủ nhận cảm hứng; nhấn mạnh làm mới chữ không đồng nghĩa viết tuỳ tiện, không cần nghĩa. Khi viết nhận xét, nên diễn đạt: quan điểm có sức gợi vì đặt sự cố gắng ngôn từ ở trung tâm; vẫn cần đọc từng tác phẩm để thấy sự phối hợp của ngôn từ, cảm hứng và tư tưởng. Không lấy nhan đề làm một công thức chấm mọi bài thơ.