Đọc bài bình thơ: nhận định, bằng chứng và lí giải

Phân tích BTVN theo Bản hoà âm ngôn từ trong Tiếng thu của Lưu Trọng Lư, tác giả Chu Văn Sơn. Chu Văn Sơn xem xét tiếng thơ, tức cách ngôn từ tạo âm điệu, để làm rõ tiếng thu được gợi trong tác phẩm. Ông không chỉ nói bài thơ có nhạc mà khảo sát vần, thanh điệu, điệp cấu trúc và số dòng của các phần; sau đó nối cách tổ chức ấy với sự xao động của cảnh và người. Một thao tác nổi bật là so sánh sắc thái “xào xạc” với “xao xác”. Theo lời bình, xào xạc gợi âm trầm đục của lá rừng, còn xao xác gợi sắc thanh cao hơn. So sánh làm rõ lựa chọn từ trong cảnh rừng thu và bước chân nai; không phải hễ hai từ gần âm thì thay được cho nhau. Như vậy, điều có thể học là cách đi từ bằng chứng ngôn từ tới cảm xúc, không phải chép lại lời bình. Khi dẫn nhận xét về hai từ, cần ghi đó là cách lí giải của Chu Văn Sơn và đối chiếu với câu thơ liên quan.