Chuyển thông tin thành sơ đồ có căn cứ

Sơ đồ phải giữ điều đoạn văn thật sự nói

Để chuyển một đoạn thành sơ đồ, trước hết xác định mục đích: muốn nhìn nhóm ý, quá trình hay sự so sánh? Sau đó chọn thông tin cần giữ, đặt nhãn và đường nối theo đúng quan hệ. Không cần đưa mọi câu lên hình. Trong đoạn Về chính chúng ta bàn về thông tin, tác giả nêu nhiều ví dụ như giọt mưa, tia sáng, đồng hồ. Có thể đặt ý chung ở trên và từng ví dụ ở các nhánh dưới. Mỗi nhánh phải cho thấy sự vật gắn với thông tin nào. Những ví dụ ấy không có số lượng hay tỉ lệ của một cuộc khảo sát. Vì vậy, dùng sơ đồ phân nhánh để hệ thống ý, không tự chia thành các phần trăm. Nếu hình chỉ chọn ba ví dụ, cần nói rõ đó là phần được chọn, không làm người đọc tưởng đoạn nguồn chỉ có ba.

Từ ba ví dụ đến quan hệ trên sơ đồ

Một ý chung ví dụ về thông tin chia ba nhánh: giọt mưa gắn đám mây, tia sáng gắn màu sắc, đồng hồ gắn thời gian. — BTVN hệ thống ba ví dụ được chọn từ bản trích SGK; đường nối chỉ quan hệ ý chung–ví dụ.

BTVN chọn ba ví dụ đã đọc trong Về chính chúng ta để minh hoạ cách hệ thống thông tin. Nhãn chung là ví dụ về thông tin. Ba nhánh lần lượt giữ các cặp: giọt mưa—đám mây, tia sáng—màu sắc, đồng hồ—thời gian. Đường nối từ nhãn chung tới mỗi ô có nghĩa ô ấy là một ví dụ của ý chung. Các ô không nối thành giọt mưa→tia sáng→đồng hồ, vì đoạn văn không nói ba vật tạo ra nhau theo chuỗi. Cũng không đổi ba nhánh thành ba phần bằng nhau trong biểu đồ tròn: đoạn không cho một tổng thể để chia tỉ lệ. Sau khi đọc sơ đồ, có thể diễn đạt lại: tác giả dùng nhiều trường hợp cụ thể để giúp hình dung sự vật mang thông tin về thế giới. Sơ đồ giúp nhìn quan hệ, còn lời phân tích giải thích nó phục vụ luận điểm về nhận thức ra sao.

Củng cố kiến thức

Đường nối từ nhãn chung tới mỗi ô trong hình có nghĩa gì?

ABa sự vật gây ra nhau theo thứ tự.BMỗi ô là một ví dụ của ý chung về thông tin.CMỗi ví dụ chiếm đúng một phần ba tổng thông tin.DBa ví dụ xảy ra cùng ngày.

Củng cố kiến thức

Cách chuyển nào làm sai quan hệ của đoạn ví dụ?

AĐặt từng sự vật cạnh loại thông tin nó cho biết.BGhi rõ hình chỉ chọn ba trường hợp trong đoạn.CDùng nhãn chung để gom các ví dụ cùng làm rõ một ý.DNối giọt mưa→tia sáng→đồng hồ như chuỗi cái trước tạo ra cái sau.