Không chỉ sửa cho câu trang trọng hơn
Đọc lại báo cáo trước hết để kiểm kết quả có trả lời đúng câu hỏi không. Mỗi luận điểm đã có cứ liệu sát hợp và phần giải thích chưa? Các từ mọi, tất cả, hoàn toàn chỉ nên dùng khi tư liệu đủ cho mức khẳng định ấy. Nếu căn cứ chỉ là một bản trích, cần giữ đúng phạm vi.
Tiếp theo xem tính nhất quán: đoạn nào lạc vấn đề, ý nào lặp, kết luận có đưa điều chưa được phân tích không? Kiểm lại lời dẫn, tác giả, bản nguồn, cước chú và danh mục. Viết lại bằng lời khác không cho phép bỏ nguồn của ý tiếp nhận.
Cuối cùng sửa câu thiếu rõ, lối kể lể, cảm thán, từ ngữ thiếu khách quan, chính tả và trình bày. Trân trọng văn hoá truyền thống thể hiện ở việc tìm hiểu nghiêm túc, không phải chỉ dùng lời ca ngợi hoặc né mọi nhận xét có căn cứ.
Sửa một kết luận và bổ sung phần còn thiếu
Ngữ liệu, cách sửa do BTVN biên soạn.
**Đoạn cần sửa:** “Lời tri huyện thật quá hay! Đề lại khen sâu sắc. Vậy mọi cuộc đối thoại trong tuồng đều nhằm khen quan. Không cần dẫn nguồn vì đoạn này đã diễn đạt lại.”
**Điểm cần chỉnh:** lời cảm thán chưa nêu hay ở phương diện nào; lời khen của đề lại bị đồng nhất với thái độ tác phẩm; kết luận vượt một cảnh; lí do bỏ nguồn không đúng. Cần sửa cách hiểu và thêm quan hệ lời với tình thế trước khi chỉnh giọng.
**Đoạn sửa:** “Trong Huyện đường, lời đề lại khen cách xử sâu sắc cho thấy sự hưởng ứng với ý đồ kiếm lợi của tri huyện. Lời khen được đặt sau cuộc tính chuyện kéo dài vụ kiện nên làm rõ sự ăn ý, không thể hiện sự tán thành của tác giả dân gian. Qua đối thoại, hành vi trái chức trách càng bị phơi bày, tạo tiếng cười phê phán.”
Đoạn sửa có phạm vi, dẫn liệu và lí giải. Sau đoạn cần chỉ dẫn bản trích SGK tr. 132–136, theo Hoàng Châu Ký chỉnh lí. Nếu một bài còn thiếu căn cứ hoặc nguồn, không thể chỉ đổi cảm thán thành những từ trang trọng hơn rồi coi đã hoàn thiện.
Củng cố kiến thức
Sai lầm nào cần sửa trước trong việc đọc lời đề lại khen sâu sắc?
Thêm lời khen không sửa được cách hiểu.
Tên nhân vật giúp xác định người nói.
Đối thoại là ngữ cảnh cần phân tích, không tự là lỗi.
Đúng: cần phân biệt người nói với ý nghĩa châm biếm của cảnh.
Lời giải
Đáp án D. Đề lại khen vì hưởng ứng mưu kiếm lợi, còn tác phẩm dùng sự hưởng ứng ấy để phơi bày điều đáng phê phán. Đọc lời khen như thái độ tác giả sẽ đảo ý nghĩa cảnh. Cần sửa quan hệ này rồi mới chỉnh cách diễn đạt.
Củng cố kiến thức
Thay đổi nào làm đoạn sửa có căn cứ hơn?
Mở phạm vi làm kết luận vượt tư liệu.
Đúng: căn cứ và ý nghĩa được nối rõ.
Cảm thán không thay phân tích.
Bỏ dẫn liệu làm nhận xét thiếu chỗ dựa hơn.
Lời giải
Đáp án B. Lời khen có ý nghĩa vì xuất hiện trong sự hưởng ứng một kế hoạch nhũng nhiễu. Đoạn sửa đưa quan hệ ấy ra và giới hạn kết quả trong cảnh đã đọc. Đó là chỉnh nội dung, căn cứ và phạm vi, không chỉ thay phong cách câu chữ.