Bạch Đằng hải khẩu: cảnh và suy ngẫm lịch sử

Phân tích BTVN theo bản SGK. Núi và bờ được liên tưởng tới hình cá kình, cá sấu bị chặt và vũ khí chìm, gãy. Những so sánh ấy không phải báo cáo người viết vừa trông thấy một trận đánh; chúng làm địa hình mang dấu ấn chiến địa trong tưởng tượng và kí ức lịch sử. Phần tiếp theo nối địa thế hiểm yếu với công danh của hào kiệt. Chú thích giúp nhận ra điển cố về thế núi sông và những chiến công Bạch Đằng được gợi đến. Không chỉ chép tên người hoặc giải nghĩa một từ rồi bỏ quan hệ với ý thơ. Ở cuối, việc ngoảnh nhìn chuyện cũ và đứng bên dòng ngắm cảnh làm giọng chuyển tới bâng khuâng, suy ngẫm. Niềm tự hào không bị xoá nhưng đi cùng cảm thức về điều đã qua. Có thể phân tích mạch cảnh–lịch sử–suy ngẫm, không tự khẳng định một sự kiện đời tác giả là nguyên nhân duy nhất của toàn tâm trạng.