Bắt đầu từ một tình huống
Dụng cụ phù hợp không chỉ cho số đo tốt hơn mà còn giúp thí nghiệm diễn ra an toàn. Ta chuẩn bị cách đo trước khi bật nguồn hoặc thả vật.
Kiến thức cần nhớ
Đọc giới hạn đo, độ chia nhỏ nhất hoặc độ phân giải, đơn vị và hướng dẫn sử dụng. Kiểm điểm 0; nhìn vuông góc thang kim để giảm thị sai. Với dụng cụ điện, chọn đúng chế độ và cổng cắm; bắt đầu bằng thang đủ lớn khi chưa biết độ lớn cần đo.
Ampe kế nối tiếp; volt kế song song. Ngắt nguồn khi thay mạch. Với thí nghiệm nhiệt, dùng giá đỡ chắc, tránh chạm vật nóng; với chuyển động, bố trí vùng rơi và đường chạy không hướng vào người. Không dùng laser chiếu vào mắt. Nguồn phóng xạ chỉ do người có trách nhiệm quản lí.
Bản kế hoạch đo ngắn cần mục tiêu, dụng cụ, biến giữ nguyên, trình tự, bảng ghi và cách xử lí. Ghi cả điều kiện bất thường; không sửa số liệu để ép đúng lí thuyết.
Cùng làm một ví dụ
Đo chiều dài bằng thước chia đến mm: đặt đầu vật theo mốc rõ, mắt vuông góc vạch, đọc hai đầu rồi lấy hiệu nếu không dùng mốc 0. Nếu vạch 0 bị mòn, có thể dùng mốc 1 cm và trừ đi, thay vì coi đầu mép thước luôn là 0.
Áp dụng
Trong mạch thí nghiệm dùng nguồn điện áp thấp, cách mắc để đo hiệu điện thế hai đầu điện trở là
Nối tiếp làm thay đổi mạch và không đo đúng mục tiêu.
Ampe kế song song có thể gây dòng rất lớn.
Đúng: hai cực volt kế nối hai điểm cần đo.
Ôm kế đo điện trở, không đo hiệu điện thế; cần dùng volt kế mắc song song.
Lời giải
Volt kế đo chênh lệch điện thế giữa hai điểm nên mắc song song với điện trở. Không mắc ampe kế trực tiếp song song hai cực nguồn.
Áp dụng
Một dãy số đo có một giá trị lệch nhiều so với dự đoán. Cách xử lí phù hợp nhất là
Báo cáo chọn lọc làm sai lệch kết quả thí nghiệm.
Đúng. Số liệu lệch có thể do sai sót hoặc hiện tượng thật cần kiểm tra.
Không loại số liệu chỉ vì nó không khớp công thức dự đoán.
Không được tự thay số đo thật bằng số tính toán.
Lời giải
Giữ dữ liệu ban đầu; kiểm cách đo, điều kiện, dụng cụ và đo lại nếu có thể. Chỉ loại một số đo khi có tiêu chí hoặc lí do kiểm chứng được, đồng thời ghi rõ cách xử lí. Chọn B.
Những điều cần nhớ
Chuẩn bị thang đo, cách mắc và vùng thực hành trước. Bảng số liệu cần phản ánh phép đo thật.
Đang học